Muhteşemdi, ama doğru olan yanlışa dönüştü.

"Xán lạn" iki kelimeden oluşan Çin-Vietnamca bir kelimedir:

Xán (灿), ateş kök harfine aittir, yapısı fonetiktir ( Altı Yazı Sistemi ), asıl anlamı parlak, göz alıcıdır ( Ulusal Kaligrafi Sözlüğü Büyük Üstadı ), örneğin Từ Hà Khách Du Ký ve Du Hoàng Sơn Ký'deki "xán nhã đồ tú" (nakışlı resimler gibi göz alıcı) ifadesi .

烂 (lạn) karakteri ateş kök harfine aittir, fonetik bir yapıya sahiptir ( Altı Yazı Sisteminde ) ve ilk olarak Shuowen Jiezi'de (Shuowen Sözlüğündeki Karakterlerin Açıklaması ) bulunmuştur. Orijinal anlamı yemek pişirmeyle ilgilidir ve Lüshi Chunqiu'daki (Lüshi Chunqiu) "pişmiş ama lapa olmamış" ifadesi gibi, fazla pişirme nedeniyle yumuşamış yiyecekleri ifade eder. (Orijinal anlamı)

Göz kamaştırıcı parlaklığı ifade etmek için sıklıkla "Xán lạn đoạt mục" (göz kamaştırıcı ve büyüleyici) deyimi kullanılır; bu ifade muhtemelen Ming Hanedanlığı döneminde Feng Menglong'un *Tỉnh thế hằng ngôn* (Dünyanın Sözleri) adlı eserinden kaynaklanmaktadır. Bu deyim ayrıca doğal manzaraların (örneğin havai fişekler veya gökkuşakları) ihtişamını tanımlamak için de kullanılır. "Xán lạn đoạt mục", soyut kavramların önemini veya "Xán lạn đa thái" ( göz kamaştırıcı ve renkli) deyiminin anlamına benzer şekilde, göz kamaştırıcı renk dizisini (havai fişekler, parlak ışıklar vb.) de ifade eder.

"Xán lạn" (灿烂) terimi, Zhang Heng'in *Wen Xuan* ( Edebiyat Antolojisi) adlı eserinden gelmektedir. Orijinal anlamı parlak ve ışıltılı olup, genellikle canlı renkleri tanımlamak için kullanılır: "Xán lạn nhất câu tân nguyệt, mộc mạt lai yêu" (Ağaçların filizlenmesine davet eden parlak bir hilal), *Er Ke Pai An Jing Qi* (Cilt 13)'den alıntı.

Ayrıca, "xán lạn" (parlak/ışıltılı ) kelimesinin şu anlamları da vardır:

- Sadece parlak, canlı bir görünüm ( Edebiyat Antolojisi. Zhang Xing'in Doğu Başkenti Şiirleri ).

- Muhteşem, görkemli (Jin Hanedanlığı döneminde Ge Hong tarafından yapılan Bao Phac Tu. Bac Du ).

- Edebi dilin güzelliğini betimleyen (Ming Hanedanlığı döneminden Wang Şizhen'in "Bahçe Sanatı " adlı eseri).

- Parlak ve güzel nesneleri veya yapıları tanımlamak ( Sonraki Han Hanedanlığı Tarihi, Ban Gu'nun Biyografisi , İkinci Bölüm).

"Xán lạn" ile eş anlamlı kelimeler "huy hoàng" (辉煌: parlamak, ışık saçmak, parlak olmak, olağanüstü olmak) veya "huyến lạn" (绚烂: görkemli, göz kamaştırıcı, parlak) şeklindedir.

Deyimler açısından "xán lạn" (parlak/ihtişamlı) aşağıdaki ifadelerde geçmektedir:

"Quang huy xán lạn" parlak bir gelecek anlamına gelir; bu deyim ilk kez Song hanedanlığı döneminde Zen ustası Puji'nin *Ngũ đăng hội nguyên* (cilt 11) adlı eserinde görülmüştür.

"Kim quang xán lạn", altının göz kamaştırıcı parlaklığını ifade eden bir deyimdir ve ilk olarak Qing Hanedanlığı döneminde Li Ruzhen'in *Jing Hua Yuan * adlı eserinin 20. bölümünde bir beyit şeklinde ortaya çıkmıştır. Bu deyim, altın varak tekniğinin mimari süslemeler üzerindeki etkisini tanımlamak için de kullanılır; örneğin, eski saraylarda kullanılan altın varaklama tekniği gibi. "Kim quang xán lạn" ayrıca gün batımının ışığını tanımlamak için de kullanılır.

Ayrıca, kelime anlamı göz kamaştırıcı, parlak bir gösteri olan "parlak ve görkemli " deyimi de vardır; mecazi olarak ise dikkat çeken olağanüstü bir başarıyı ifade eder. Bu deyim ilk olarak Qing Hanedanlığı döneminden Li Ruzhen'in " Jing Hua Yuan" adlı eserinin 48. bölümünde bulunmuştur.

Yazım konusunda Kangxi Sözlüğü şunları belirtiyor:

Xán (灿) karakteri, xán (粲)" olarak telaffuz edilen "thạng án thiết" fonetik transkripsiyonuna sahiptir; lạn (烂) ise lạn (lan khứ thanh) olarak telaffuz edilen "lang cán thiết" fonetik transkripsiyonuna sahiptir.

Bu nedenle, "xán lạn" standart Çin-Vietnamca kelimedir. 19. yüzyıldan günümüze kadar Vietnam'da yayınlanan tüm "resmi" sözlüklerde "xán lạn" kelimesi kaydedilmiştir. "Sáng lạng", "xán lạng" veya "sán lạn " gibi diğer yazımlar yazım hatası olarak kabul edilir.

Kaynak: https://thanhnien.vn/xan-lan-dang-dung-thanh-sai-185251128215808716.htm