Vì sao Google muốn thả 32 triệu con muỗi ra môi trường?

Chương trình Debug của Google đang tìm cách sử dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo để kiểm soát loài muỗi truyền bệnh. Tuy nhiên, kế hoạch thả tới 32 triệu con muỗi vô sinh tại California và Florida vẫn cần được cơ quan quản lý Mỹ phê duyệt.

Hình ảnh muỗi trưởng thành bên trong một thùng chứa tại "nhà máy muỗi" của phòng thí nghiệm Verily Life Sciences LLC ở San Francisco, California, năm 2018. Ảnh: Bloomberg/Getty Images

Google đang theo đuổi một dự án y tế công cộng đầy tham vọng khi đề nghị Chính phủ Mỹ cho phép thả hàng chục triệu con muỗi đực vô sinh tại bang California và Florida nhằm giảm số lượng muỗi truyền bệnh nguy hiểm.

Theo hồ sơ đang được Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) xem xét, tập đoàn công nghệ này muốn thả tối đa 16 triệu con muỗi mỗi năm trong vòng hai năm, tương đương khoảng 32 triệu con trong toàn bộ chương trình thử nghiệm. Quyết định cuối cùng sẽ được đưa ra sau khi kết thúc giai đoạn lấy ý kiến công chúng vào ngày 5/6 này.

Dùng muỗi để diệt muỗi

Dự án mang tên Debug là một trong những nỗ lực đặc biệt của Google nhằm ứng dụng công nghệ vào giải quyết các thách thức sức khỏe cộng đồng. Mục tiêu của chương trình là giảm quần thể muỗi Aedes aegypti - loài muỗi được xem là tác nhân chính gây ra các bệnh như sốt xuất huyết, Zika, sốt vàng da và chikungunya.

Không giống muỗi cái, muỗi đực không đốt người và không truyền bệnh. Trong phương pháp mà Google đang triển khai, các nhà khoa học nuôi muỗi đực mang vi khuẩn Wolbachia - một loại vi khuẩn tồn tại tự nhiên trong môi trường.

Khi những con muỗi đực này giao phối với muỗi cái ngoài tự nhiên, trứng sẽ không thể phát triển thành thế hệ mới. Kết quả là số lượng muỗi giảm dần theo từng vòng đời sinh sản.

Google mô tả đây là cách tiếp cận “dùng muỗi tốt để chống lại muỗi xấu”, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc diệt côn trùng hoặc các biện pháp kiểm soát truyền thống.

Nhỏ bé nhưng nguy hiểm: Muỗi truyền các bệnh như sốt xuất huyết và sốt vàng da. Ảnh: PongMoji/IMAGO

Theo các chuyên gia, kỹ thuật này không phải là mới. Phương pháp “côn trùng vô sinh” đã được sử dụng trong nhiều thập kỷ để kiểm soát các loài gây hại trong nông nghiệp và y tế công cộng. Riêng việc sử dụng vi khuẩn Wolbachia để tạo ra muỗi vô sinh đã được nghiên cứu và triển khai thực tế trong khoảng 15 năm qua.

Công nghệ và AI tham gia cuộc chiến chống dịch bệnh

Dự án Debug ban đầu được phát triển dưới sự dẫn dắt của Verily Health - công ty công nghệ y tế thuộc tập đoàn Alphabet. Verily là một dự án đầy tham vọng của Google X, tập trung nghiên cứu các giải pháp công nghệ nhằm giải quyết những vấn đề sức khỏe toàn cầu.

Đến cuối năm 2024, Google đã hoàn tất việc tiếp quản toàn bộ dự án Debug từ Verily, đưa chương trình này trở thành một phần trực tiếp trong hệ sinh thái nghiên cứu của tập đoàn.

Điểm khác biệt của Debug nằm ở việc kết hợp khoa học sinh học với công nghệ hiện đại. Google cho biết các kỹ sư của họ đang sử dụng hệ thống cảm biến, phân tích dữ liệu lớn và công nghệ thị giác máy tính ứng dụng AI để tự động phân loại muỗi đực và muỗi cái với độ chính xác cao.

Việc xác định đúng giới tính là yêu cầu quan trọng bởi chỉ muỗi đực mới được phép thả ra môi trường. Bên cạnh đó, hệ thống dữ liệu cũng giúp tính toán số lượng muỗi cần thả và xác định những khu vực phù hợp để đạt hiệu quả tối ưu.

Thành công bước đầu tại Singapore

Sự tự tin của Google đối với chương trình Debug đến từ những kết quả thử nghiệm tại Singapore - trung tâm nghiên cứu và phát triển quốc tế đầu tiên của dự án.

Theo số liệu được Google công bố dựa trên thống kê của Cơ quan Môi trường Quốc gia Singapore, việc thả hàng triệu con muỗi đực mang Wolbachia đã giúp giảm từ 80% đến 90% quần thể muỗi Aedes aegypti tại các khu vực triển khai.

Đáng chú ý hơn, số ca mắc sốt xuất huyết tại những khu vực này đã giảm hơn 70% sau khoảng 6 đến 12 tháng thực hiện chương trình.

Những kết quả trên được xem là cơ sở quan trọng để Google quyết định mở rộng quy mô dự án. Tháng 5 vừa qua, tập đoàn này thông báo sẽ tăng cường đầu tư và mở rộng hoạt động nghiên cứu tại Singapore.

Ông Linus Upson, người đứng đầu dự án Debug, cho biết mục tiêu ban đầu của chương trình tại Singapore là phát triển công nghệ sản xuất và thả muỗi quy mô lớn, đồng thời đưa giải pháp này đến nhiều cộng đồng tại châu Á - khu vực chiếm khoảng 70% số ca sốt xuất huyết trên toàn cầu.

“Thành công tại Singapore đã mang lại cho chúng tôi sự tự tin để tiếp tục mở rộng”, ông nói.

Trong bối cảnh sốt xuất huyết, Zika và nhiều bệnh truyền nhiễm khác tiếp tục gia tăng trên toàn cầu, đề xuất của Google cho thấy công nghệ sinh học đang mở ra những hướng tiếp cận mới trong cuộc chiến chống dịch bệnh. Nếu được phê duyệt, dự án có thể trở thành một phép thử quan trọng đối với các giải pháp kiểm soát côn trùng bằng phương pháp sinh học trong tương lai.

Nguồn: https://daibieunhandan.vn/vi-sao-google-muon-tha-32-trieu-con-muoi-ra-moi-truong-10419090.html