"Volksboekhandel" - vier grote letters die altijd prominent in het oog sprongen in de centra van wijken en steden... dit was waar wij middelbare scholieren in de tijd van de subsidies vaak naartoe gingen. In Nha Trang bevond de Volksboekhandel (onderdeel van de staatsuitgeverij Phu Khanh) zich op een prominente hoek op het drukke kruispunt van Thong Nhat - Phan Boi Chau en Phuong Cau - Sinh Trung straten.
Mijn vriend Binh Li en ik (koppig in alles, maar geobsedeerd door boeken) hingen daar vaak rond en lazen urenlang 'in het geheim' zonder iets te kopen (omdat we er geen geld voor hadden). Omdat ik het gevoel had dat we de boekverkoper te veel lastigvielen, stelde ik voor: "Laten we gewoon één keer per week komen, het is gênant om steeds te komen zonder iets te kopen..." Tot mijn verbazing wuifde hij het weg: "Gênant? De dame weet dat we hier alleen maar zijn om te lezen... in het geheim, dus ze heeft medelijden met ons en laat ons lezen. Anders had ze ons allang de deur uit gezet."
 |
| Dit was vroeger de Volksboekhandel. Foto: VX |
Destijds hadden veel gezinnen in hun woonkamer boekenkasten of -planken. Ambtenaren hadden veel politieke boeken, intellectuelen veel gespecialiseerde boeken en leraren veel schoolboeken… Of het nu kwam doordat zoveel mensen van boeken hielden of doordat boeken alleen in staatswinkels werden verkocht, de Volksboekhandel was zo vol dat maar weinig mensen aandacht besteedden aan de schoolkinderen die er rondliepen en boeken lazen.
Binh Li en ik bezochten zo vaak boekhandels dat we de titels uit ons hoofd kenden: van dikke, complete werken tot dunne dichtbundels, van boeken over politieke theorie tot boeken over rijstteelt en varkenshouderij... Het was hier dat we onze spaarcenten, die we in de loop van vele maanden hadden opgebouwd, uitgaven aan de eerste edities van bloemlezingen van Xuan Dieu, The Lu, Che Lan Vien... Het omslaan van de bladzijden, geurend naar inkt, en het tegenkomen van romantische gedichten van voor de oorlog die voor het eerst na 1975 waren gedrukt (daarvoor hadden we ze alleen van ouderen horen voordragen of in notitieboekjes zien overschrijven), voelde als een geschenk uit de hemel.
Naast de Volksboekhandel werden er destijds in Nha Trang ook boeken verkocht bij de boekenstalletjes in het Algemeen Warenhuis op de tweede verdieping van de Dam Tron-markt. Af en toe konden we tijdens beurzen en tentoonstellingen ook goedkopere boeken vinden bij de boekenstalletjes in het 2-4 Cultureel en Tentoonstellingscentrum (het terrein van het Kinderhuis op het zesrichtingskruispunt). Maar het meest indrukwekkende was de twee verdiepingen tellende Buitenlandse Taalboekhandel met zijn glimmende glazen ramen op de kruising van Thong Nhat- en Quang Trungstraat.
De boeken hier waren allemaal gedrukt in de Sovjet-Unie, met glanzend wit papier, scherpe letters en levendige, kleurrijke illustraties. Vooral de harde kaften vielen op, vaak omwikkeld met een luxe, glanzende buitenlaag. Helaas waren ze allemaal in het Russisch. We waren pas aan het begin van de tiende klas begonnen met Russisch, kenden amper een paar woordjes en konden alleen maar vol verbazing kijken. "Mijn God, hoeveel mensen in deze hele stad kunnen überhaupt Russisch lezen? Waarom importeren ze er zoveel?" zei Bình Lì. Maar op een dag, geheel onverwacht, bracht hij een hele stapel hardcover boeken mee naar huis van de boekhandel voor vreemde talen. "Ze zijn zo goedkoop, man. Ik heb een manier gevonden om ze te gebruiken," zei hij, en vervolgens liet hij me zien hoe je de pagina's openwrikt, de kaften eraf haalt en er schriften van maakt. Destijds hadden schriften voor leerlingen geen kaften zoals nu; het waren gewoon gelinieerde schriften die leerlingen zelf aan elkaar naaiden. De "innovatie" van Bình Lì werd door velen van ons overgenomen.
 |
| Tweedehands boeken van de boekhandel voor vreemde talen in Nha Trang. |
Toen, geheel onverwacht, importeerde de boekhandel voor buitenlandse talen een groot aantal Vietnamese boeken die in de Sovjet-Unie waren gedrukt. Het was iets onvoorstelbaars, iets waar je hier alleen maar van kon dromen: Poesjkins Anthologie van Proza, Leo Tolstojs Verhalenbundel, Michail Sjolokhovs De Maagdelijke Grond (2 delen), Anattoli Ivanovs De Eeuwige Roep (2 delen) ... Deze boeken waren uitgegeven door de Regenbooguitgeverij en de Vooruitgangsuitgeverij (in Moskou) als onderdeel van een hulpprogramma voor Vietnam, vandaar de lage prijzen. In die jaren werden boeken uit andere landen niet op grote schaal vertaald, dus deze beroemde Russisch-Sovjetwerken voedden tijdelijk de liefde voor literatuur.
Op de dag dat ik naar de universiteit vertrok, bracht Binh Li met veel moeite een aantal zware, gebonden notitieboeken mee die hij van Russische boeken had 'gemaakt'. Hij grinnikte: 'Hé vriend, neem deze mee om er wat... bloemlezingen van te maken.' Die 'bloemlezingen' van Binh Li, samen met een paar boeken uit de boekhandel voor vreemde talen, vergezelden me gedurende mijn studententijd. Later, toen ik op verschillende plekken in Zuid-Centraal Vietnam en de Centrale Hooglanden werkte, verdwenen die oude boeken geleidelijk. Ik weet niet meer waar ze allemaal gebleven zijn. Sommige liet ik achter in een pension na een reis, andere leende ik en raakte ik vergeten... Na bijna veertig jaar zijn alleen het boek 'Een moeilijke jeugd' dat Binh Li me gaf en de twee delen van 'Mijn Dagestan' overgebleven, die ik in de loop der jaren vaak heb gelezen.
Wat Binh Li betreft, nadat zijn droom om naar de Polytechnische Universiteit te gaan in duigen viel, werkte hij jarenlang in de bouw en zwierf hij door het zuidoosten van het land, voordat hij een succesvol zakenman in Saigon werd. Telkens als hij terugkeerde naar Nha Trang, vroeg Binh Li me vaak om hem, voordat hij een paar drankjes met vrienden dronk, naar bekende plekken te rijden. We haalden herinneringen op aan hoe het leven was veranderd. We haalden herinneringen op aan het begin van de markteconomie, toen overal uitgeverijen opdoken, boeken en kranten overal werden verkocht en het systeem van de Volksboekhandel geleidelijk aan zijn rol verloor en uiteindelijk zijn beste locaties moest afstaan aan andere winkels… De eens zo magnifieke Volksboekhandel in Nha Trang is nu behoorlijk oud en vervallen, maar gelukkig is er nog een kleine toonbank van de Ponagar-boekhandel overgebleven. De Buitenlandse Taalboekhandel lijkt lange tijd een algemene winkel te zijn geweest, voordat het het Lotteria-kiprestaurant werd dat het nu is.
"Oh, 'Een moeilijke jeugd'!" riep Binh Li uit, terwijl hij ook de titel van Iamin Muxtaphins boek noemde. Dat verhaal gaat over een jongen genaamd Iamin in een afgelegen dorp aan de rand van het taigabos in Siberië, maar het doet mij en Binh Li zo sterk denken aan onze middelbare schooltijd in Nha Trang, toen we een gebrek hadden aan boeken en andere middelen.
NGUYEN VINH XUONG
Bron
Reactie (0)