Kruche i spóźnione szczęście

„Późno” i „pokryta bliznami” to prawdopodobnie dwa najtrafniejsze przymiotniki opisujące jej opowiadania. „Will Carry On ” to zbiór, który to ilustruje. Nie jest to nowy zbiór, lecz 21 opowiadań starannie wybranych przez Dạ Ngân – od najnowszego, opowiadania o tym samym tytule, napisanego w okresie dystansu społecznego w mieście podczas pandemii w 2020 roku, po utwór, który przyniósł jej sławę w literaturze wietnamskiej w 1985 roku, „ Pies i rozwód”. Wybór obejmujący cztery dekady, które nieustannie poruszają umysły czytelników, ma doniosłe znaczenie: pozwala tym, którzy kochali Dạ Ngân, zastanowić się nad jej drogą, ale także daje przyszłym pokoleniom szansę na wejście w sferę unikalnych emocji Dạ Ngân.

Pisarz Dạ Ngân

Serce kobiety

W jej 21 opowiadaniach nietrudno dostrzec dwa powtarzające się motywy w jej karierze pisarskiej, z których jednym jest trudna sytuacja kobiet. Wielu krytyków zauważyło, że dzięki noweli „Mała rodzina ” i opowiadaniu „ Pies i rozwód” Dạ Ngân zdobyła już miejsce w sercach czytelników. Ich wspólnym mianownikiem jest to, że w obu opowiadaniach kobiety są głównymi bohaterkami, uwypuklając w ten sposób ukryte i trudne do zrozumienia emocje i myśli kobiet. Dạ Ngân nie ogranicza się do szkicowania powierzchowności; zagłębia się w sedno, zgłębiając radości, smutki, miłości i nienawiści życia.

„Późno” i „pokryte bliznami” to prawdopodobnie dwa najtrafniejsze przymiotniki opisujące jej opowiadania. „ Will Carry On ” to zbiór, który to ilustruje. To zbiór nienowy, lecz kompilacja 21 opowiadań starannie wybranych przez Dạ Ngân – od najnowszego, opowiadania o tym samym tytule, napisanego w okresie dystansu społecznego w mieście podczas pandemii w 2020 roku, po dzieło, które przyniosło jej sławę w literaturze wietnamskiej w 1985 roku, „ Pies i rozwód”.

Wspomniane postacie w opowiadaniach Dạ Ngân są często drobne i pełne wad. Nie są „silnymi kobietami”, lecz bardzo bliskimi. Jej siła tkwi w stylu pisania, który jest tak naturalny jak oddech. Nie upiększa ich, tworząc postacie łatwe do zrozumienia. Ich świat to pola, wioski, rodziny i obowiązki. Wycofują się w tradycyjne zwyczaje i w milczeniu znoszą trudy współczesności. W oczach innych wydają się nieruchome, ale w ich wnętrzu nieustannie tli się nieustający nurt zamętu. Istnieją jednocześnie między dobrem a pięknem, między brzydotą a egoizmem, między powierzchowną hipokryzją a nieprzeniknionym, złożonym światem wewnętrznym…

Dla Dạ Ngân to właśnie to źródło wzbogaciło jej własny styl literacki. Piękno tkwi w ich wrażliwości, poświęceniu, empatii i zrozumieniu otaczających ich ludzi, zarówno bliskich, jak i nieznanych, w opowiadaniach takich jak „Żona żołnierza”, „Na krańcu ziemi”, „Kto pochodzi z Hanoi ”, „Na dachu kobiety” itd. Ale jednocześnie zawsze niosą one ze sobą przeciwny aspekt. To ludzie w rodzinie, którzy w imię różnych rzeczy – tradycji i standardów, miłości i poświęcenia – uniemożliwiają swoim dzieciom znalezienie miłości („Dom bez mężczyzny”) . To także zazdrość i ból, gdy „towarzysz” w „życiu bez męża” znajduje teraz nową przystań, w „Zmarłej dziewicy” i „Nieświadomie, Długa Rzeka”.

Mimo to istnieje powód do empatii – ból i straty, jakie przynoszą wojny. Choć teksty Dạ Ngâna przedstawiają życie zwykłych ludzi, mówiąc bardziej dramatycznie, są to również dzieła antywojenne. Nie są one widziane z męskiej perspektywy, skupiającej się na rozlewie krwi i przemocy; w tym zbiorze widzimy to przez pryzmat strat kobiet. Czasami zachowywały się irracjonalnie, pozwalając, by gniew je pochłonął… ale ostatecznie pozostaje tylko ból, który z opóźnieniem przynosi szczęście.

Okładka książki „Will Carry It With You” wydanej przez Lien Viet Books i Vietnam Women's Publishing House.

Kształt wojny

Rozpoczynając karierę pisarską w 1980 roku, Dạ Ngân widziała wokół siebie rany okresu powojennego. Były to rozłąki w wielu aspektach, od nieodwzajemnionej miłości między żołnierzami a domem w „Cichej miłości”, „Wiosennej dziewczynie ” itd., po ból, który pozostał po zakończeniu brutalności, z niepełnosprawnościami, które ich rozdzieliły („Smutek białej poduszki”) i urazami psychicznymi o różnym nasileniu („Nasza jama”) .

W opowiadaniu „Smutek białej poduszki”, przetłumaczonym na język angielski i włączonym do antologii „Longings” z 2024 roku, zawierającej 22 opowiadania 22 wybitnych wietnamskich pisarek, Dạ Ngân pisze o traumie, która uniemożliwia mężczyźnie spłodzenie dziecka i w konsekwencji prowadzi go do odrzucenia żony. Przez lata żona wiedziała tylko, jak co roku wymieniać poszewki na poduszki, wiedząc, że utrzymanie czystości w łóżku nie zmieni małżeństwa. Kobieta w jej opowiadaniu jest jak biel i nieskazitelne bawełniane wypełnienie – świeża, czysta i tęskniąca za miłością, ale wojna przyniosła jej smutek i będzie na nim kłaść głowę każdej bezsennej nocy.

Okres powojenny przyniósł również nagłe zmiany w życiu ludzi, ponieważ los wiódł ich splątanymi ścieżkami, pozostawiając wielu w niezręcznych sytuacjach lub w niepewności, co robić, jak w przypadku wspólnego męża w opowiadaniu „Nawet jeśli musimy żyć mniej ”. Widzimy to również w opowiadaniu wybranym do tego zbioru, w którym nieśmiałość ustępuje miejsca trudnym decyzjom dla dobra następnego pokolenia, tak że obietnica „Wróć, dobrze?” zmienia się w „Odejdź, dobrze?”…

Dzięki swoim poruszającym opowiadaniom Dạ Ngân można uznać za jedną z autorek, które potrafią zgłębiać psychologię kobiet z wielkimi emocjami, pozwalając nam lepiej je zrozumieć, kochać i doceniać. Jednocześnie, w tych opowiadaniach, dostrzegamy wspólny ból całego narodu, gdzie „wojny splatają się jak pętle splątanej liny; nieważne, co się powie, to wciąż krew i kości, nawet jeśli lina się wydłuża”, aby zapobiec powtórzeniu się takiego okrucieństwa.

Pisarka Dạ Ngân, której prawdziwe nazwisko brzmi Lê Hồng Nga, urodziła się w 1952 roku w Long Mỹ, w prowincji Hậu Giang. Przez dziewięć lat pracowała jako dziennikarka w strefie działań wojennych na południowym zachodzie USA, a pisanie rozpoczęła w 1980 roku. Opublikowała osiem zbiorów opowiadań (oprócz dziewięciu współautorskich), trzy powieści i siedem zbiorów esejów. Wiele jej dzieł zostało przetłumaczonych na angielski, francuski i inne języki.

Źródło: https://thanhnien.vn/sach-hay-nhung-hanh-phuc-eo-theo-va-muon-man-185250207201641661.htm