คำเตือนเกี่ยวกับกลโกงทางเทคโนโลยีขั้นสูงเมื่อซื้อสินค้าออนไลน์

คณะกรรมการการแข่งขันแห่งชาติได้ออกคำเตือนเกี่ยวกับบุคคลที่ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และเนื้อหาปลอมแปลงที่สร้างขึ้นโดย AI เพื่อแอบอ้างเป็นบุคคลที่มีชื่อเสียง ผู้เชี่ยวชาญ และหน่วยงานรัฐบาล เพื่อโฆษณาเท็จและหลอกลวงผู้บริโภคทางออนไลน์

หน่วยงานภาครัฐแนะนำผู้บริโภคไม่ให้ทำธุรกรรมโดยอาศัยเพียงโฆษณา จากวิดีโอ หรือการถ่ายทอดสดเท่านั้น

การหลอกลวงที่ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) นั้นตรวจจับได้ยากขึ้นเรื่อยๆ

จากคำเตือนของคณะกรรมการการแข่งขันแห่งชาติ เทคโนโลยี AI ในปัจจุบันสามารถสร้างภาพ วิดีโอ เสียง และเนื้อหาจำลองที่คล้ายคลึงกับคนจริงมาก ทำให้ผู้บริโภคแยกแยะระหว่างของจริงกับของปลอมได้ยากมาก

กลยุทธ์หนึ่งที่พบได้ทั่วไปคือการใช้เทคโนโลยีดีพเฟค (deepfake) เพื่อปลอมตัวเป็นดารา แพทย์ ผู้เชี่ยวชาญ เจ้าหน้าที่ตำรวจ หรือบุคคลผู้ทรงอิทธิพล เพื่อโปรโมตสินค้าและสร้างความน่าเชื่อถือให้กับผู้ชม วิดีโอโฆษณาที่สร้างโดย AI จำนวนมากมีภาพและเสียงที่สมจริง ทำให้ผู้บริโภคเชื่อว่าดาราตัวจริงกำลังโปรโมตสินค้าอยู่

นอกจากการปลอมแปลงภาพแล้ว บุคคลเหล่านี้ยังใช้ AI ในการสร้างคำรับรองปลอม ภาพก่อนและหลังปลอม ความคิดเห็นปลอม หรือไลฟ์สตรีมปลอม เพื่อกล่าวเกินจริงถึงประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ โดยเฉพาะเครื่องสำอาง อาหารเสริม ยา และผลิตภัณฑ์ความงาม

นอกจากนี้ มิจฉาชีพจำนวนมากยังใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) สร้างการโทรปลอมแอบอ้างเป็นญาติ พนักงานธนาคาร เจ้าหน้าที่ตำรวจ หรือเจ้าหน้าที่รัฐบาล เพื่อหลอกให้เหยื่อโอนเงิน ใส่รหัส OTP หรือให้ข้อมูลบัญชีธนาคาร โฆษณาบางรายการยังใช้ภาพปลอมของหน่วยงาน องค์กร ผู้เชี่ยวชาญ หรือใบรับรอง เพื่อสร้างความน่าเชื่อถืออีกด้วย

ที่น่าสังเกตคือ การหลอกลวงเหล่านี้มักใช้ประโยชน์จากความต้องการของผู้บริโภคที่ต้องการสินค้าราคาถูก ความเชื่อมั่นในดารา หรือความไม่ระมัดระวังเมื่อซื้อสินค้าออนไลน์ หลายกรณีส่งผลให้ผู้คนถูกหลอกให้โอนเงิน ซื้อสินค้าปลอมหรือสินค้าคุณภาพต่ำ หรือข้อมูลส่วนตัวและรายละเอียดบัญชีธนาคารถูกเปิดเผยผ่านวิดีโอโฆษณาปลอมหรือไลฟ์สด

เพื่อตอบสนองต่อสถานการณ์นี้ คณะกรรมการการแข่งขันแห่งชาติได้ส่งเอกสารไปยังแพลตฟอร์มต่างๆ เช่น Shopee, Lazada, TikTok, Zalo และ Meta โดยขอให้แพลตฟอร์มเหล่านั้นเสริมสร้างการควบคุมโฆษณา การถ่ายทอดสด และกิจกรรมทางธุรกิจที่แสดงสัญญาณว่าละเมิดกฎระเบียบในแพลตฟอร์มดิจิทัลของตน

การฉ้อโกงโดยใช้ปัญญาประดิษฐ์อาจถูกดำเนินคดีทางอาญา

ตามมาตรา 50 วรรค 5 ของพระราชกฤษฎีกา 87/2026/ND-CP การโฆษณาที่ไม่ถูกต้องหรือทำให้เข้าใจผิดเกี่ยวกับคุณภาพ การใช้งาน หรือแหล่งที่มาของผลิตภัณฑ์ อาจถูกปรับตั้งแต่ 80 ล้านถึง 100 ล้านดง นอกจากค่าปรับแล้ว บุคคลและองค์กรที่ฝ่าฝืนอาจต้องลบโฆษณา แก้ไขข้อมูลเท็จ หรือถูกเพิกถอนใบอนุญาตที่เกี่ยวข้องในบางกรณีด้วย

ในส่วนของการให้ข้อมูลเท็จหรือข้อมูลที่ทำให้เข้าใจผิดบนสื่อสังคมออนไลน์หรือแพลตฟอร์มดิจิทัล มาตรา 101 ของพระราชกฤษฎีกา 15/2020/ND-CP ที่แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกฤษฎีกา 14/2022/ND-CP กำหนดโทษปรับตั้งแต่ 10 ล้านถึง 20 ล้านดง สำหรับบุคคลที่ให้หรือเผยแพร่ข้อมูลเท็จหรือข้อมูลที่ทำให้เข้าใจผิดซึ่งก่อให้เกิดความตื่นตระหนกในหมู่ประชาชน

การใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI), เทคโนโลยีปลอมแปลงภาพ (deepfake) หรือ เทคโนโลยีดิจิทัล เพื่อปลอมตัวเป็นผู้อื่นเพื่อยึดทรัพย์สิน อาจส่งผลให้ถูกดำเนินคดีอาญาในข้อหาฉ้อโกงและยักยอกทรัพย์ตามมาตรา 174 แห่งประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. 2558 ผู้กระทำผิดอาจต้องโทษทางอาญาที่ไม่ใช่การจำคุกไม่เกิน 3 ปี จำคุกตั้งแต่ 6 เดือนถึง 20 ปี หรือแม้กระทั่งจำคุกตลอดชีวิต ขึ้นอยู่กับลักษณะและความร้ายแรงของการกระทำผิด

นอกจากนี้ มาตรา 16 ของกฎหมายความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ พ.ศ. 2561 ยังห้ามการใช้พื้นที่ไซเบอร์เพื่อเผยแพร่ข้อมูลเท็จหรือทำให้เข้าใจผิด ซึ่งเป็นการละเมิดสิทธิและผลประโยชน์ที่ชอบด้วยกฎหมายขององค์กรและบุคคล

เนื่องจากจำนวนการหลอกลวงที่ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพิ่มมากขึ้น ทางการจึงแนะนำให้ประชาชนอย่าโอนเงิน อย่าให้ข้อมูลส่วนบุคคล รหัส OTP หรือทำธุรกรรมใดๆ โดยอาศัยเพียงวิดีโอโฆษณา ไลฟ์สตรีม หรือเนื้อหาอื่นๆ ที่เผยแพร่ในโซเชียลมีเดีย

ผู้บริโภคควรให้ความสำคัญกับการซื้อสินค้าจากร้านค้าที่ได้รับอนุญาต ตรวจสอบแหล่งที่มาของสินค้าอย่างละเอียด ประเมินผู้ขาย และหลีกเลี่ยงการคลิกลิงก์ที่น่าสงสัยที่ส่งมาทางข้อความหรือโซเชียลมีเดีย หากพบเห็นสัญญาณของการปลอมแปลงสินค้าหรือการโฆษณาเท็จ ควรแจ้งให้เจ้าหน้าที่ทราบทันที หรือใช้ฟีเจอร์การรายงานบนแพลตฟอร์มเพื่อขอความช่วยเหลืออย่างทันท่วงที

(บทความนี้ได้รวบรวมข้อมูลและข้อกฎหมายจาก LuatVietnam.vn ในส่วนของการป้องกันและควบคุมอาชญากรรมไฮเทค)

ลินห์ ฮวาง, กวี คานห์

ที่มา: https://nhandan.vn/canh-bao-lua-dao-cong-nghe-cao-khi-mua-hang-online-post963756.html