Bermaruah atau sopan?

Dalam bahasa Vietnam, "đường hoàng" dan "đàng hoàng" ialah dua perkataan yang, walaupun dieja berbeza, dianggap sinonim. Memahami maksud kedua-dua perkataan ini adalah penting untuk mentafsir teks kuno dan moden dengan tepat.

Báo Thanh niên•31/10/2025

Aksara "堂" (Tang) pertama kali muncul dalam skrip gangsa semasa Dinasti Zhou Barat. Pada mulanya, ia bermaksud platform segi empat sama yang dibina oleh manusia atau asas rumah ( Shangshu, Da Gao ). "堂" juga merujuk kepada dewan hadapan istana, tempat maharaja memerintah ( Shijing, Tangfeng, Bisu ), atau bangunan yang digunakan untuk aktiviti kolektif; atau tempat istana mengadakan upacara, mengendalikan, atau mengadili kes ( Luanxing, Wushi Wang Chong semasa Dinasti Han).

Selain itu, perkataan ini juga digunakan sebagai penghormatan untuk ibu seseorang, contohnya, "lệnh đường" (ibu kepada Encik), "tôn đường" (ibu kepada Encik), atau untuk merujuk kepada kedai atau untuk menunjukkan persaudaraan dalam keluarga yang sama, tidak semestinya saudara langsung, seperti "đồng đường huynh đệ" atau "đường huynh đệ" (adik-beradik daripada bapa saudara sebelah bapa yang sama), "tụng đường" (adik-beradik daripada datuk yang sama)...

Watak "Huang " (皇) pertama kali muncul dalam skrip tulang orakel semasa Dinasti Shang. Bentuk kunonya menyerupai nyalaan obor. Mungkin kerana orang kuno menyembah api, "Huang" bermaksud kemuliaan, kekhusyukan, dan kebesaran. Dalam teks kuno, "Huang" juga merujuk kepada dewa-dewa, nenek moyang, dan terutamanya maharaja masa lalu.

Selain itu, "huang " juga bermaksud besar, megah ( Buku Puisi, Ode Agung, Huang Xi ); cemerlang, indah ( Buku Puisi, Ode Kecil, Tai Xi ); cantik ( Buku Puisi, Zhou Song, Shen Gong ) dan banyak lagi maksud lain.

Aksara Đường Hoàng (堂皇), juga ditulis sebagai Đàng Hoàng, mendapat namanya daripada fakta bahawa aksara Đường (堂) mempunyai dua transkripsi fonetik: "đồng lang" ( Kamus Kangxi ) dan "đồ lang" ( Shuowen Jiezi ). Kedua-dua transkripsi ini menghasilkan sebutan Sino-Vietnam "đàng". Walau bagaimanapun, kerana Kamus Kangxi menganotasi "đồng lang" sebagai "đường", pada masa ini terdapat dua ejaan seperti yang dinyatakan di atas.

Istilah "tanghuang " (堂皇) mungkin berasal dari Dinasti Han. Pada mulanya, ia merujuk kepada sebuah istana besar ( Xi Jing Za Ji , Jilid 3), satu makna yang berterusan semasa Dinasti Tang. Semasa Dinasti Song, "tanghuang" digunakan untuk menggambarkan kemegahan dan keindahan seni bina ( Gangdu Ye karya Ai Qing) atau dalam tulisan yang elegan, contohnya, "fu li tanghuang," yang bermaksud megah dan indah – satu idiom yang berasal dari *Nü Ying Xiong Zhuan* karya Wen Kang semasa Dinasti Qing, atau "tanghuang er yi" – satu frasa yang menggambarkan keagungan dan kemegahan.

Semasa dinasti Ming dan Qing, istilah " agungan" juga digunakan untuk memuji keindahan seni bina, keanggunan objek, atau tempat kerja pegawai ( Han Shu, Biografi Hu Jian ). Istilah ini juga menggambarkan keangkuhan ( Yen Chi Xue Dan Ci oleh Ke Hong semasa dinasti Qing) atau kata-kata dan tindakan yang bermaruah secara luaran yang sebenarnya menipu ( Quan Chang Xing Ji semasa dinasti Qing).

Secara amnya, pada zaman dahulu, Vietnam menggunakan perkataan "đường hoàng" (堂皇) mengikut maksud dalam bahasa Cina yang dinyatakan di atas. Walau bagaimanapun, selewat-lewatnya sejak abad ke-19, maksud dua perkataan "đường hoàng" dan "đàng hoàng" berubah mengikut pemahaman orang Vietnam. "Đường hoàng" difahami sebagai "terus terang, tidak berahsia," contohnya, "seseorang yang berintegriti," "isyarat yang bermaruah" ( Kamus Vietnam (1970) , jilid 1, hlm. 507). Ini juga merupakan maksud dalam Kamus Vietnam (1988) yang disunting oleh Hoàng Phê; di samping itu, pada halaman 305, kamus ini juga menjelaskan "đàng hoàng" sebagai mempunyai harta benda yang mencukupi ( rumah yang baik) atau layak bernilai dihormati ( bercakap dengan sopan )...