De onschatbare waarde van de Taberd-kaart uit 1838.

Jean-Baptist Taberd (Vietnamese naam: Từ) werd geboren in Saint-Étienne, in het departement Loire (Frankrijk) op 18 juni 1794. Taberd trad toe tot de Sociëteit van Buitenlandse Missies, met hoofdkantoor in Parijs (MEP), en werd op 27 juli 1817 tot priester gewijd. Op 7 november 1820 verliet hij Frankrijk om naar Dang Trong (Zuid-Vietnam) te gaan om het evangelie te prediken. Taberd leerde ijverig Vietnamees spreken en schrijven in Chinese karakters, het Nom-schrift en het gelatiniseerde Quốc ngữ. Zijn beste leermiddel was waarschijnlijk het Annam-Latijnse woordenboek van bisschop Pigneau de Behaine. Taberd richtte zich voornamelijk op het opleiden van lokale missionarissen.

Op de kaart uit 1788 staat het opschrift “R. de Saigon” [Saigonrivier].

Foto: Nationale Bibliotheek van Frankrijk

Eind 1827 keerde gouverneur-generaal Le Van Duyet van Gia Dinh terug naar de hoofdstad om hulde te brengen aan keizer Minh Mang. Taberd ontmoette hem tweemaal. In maart van het volgende jaar (1828), toen Le Van Duyet terugkeerde naar zijn post, kregen de drie missionarissen Taberd, Gagelin en Odoric op 1 juni toestemming om Hue te verlaten en naar Gia Dinh te gaan.

Een kaart waarop alle plaatsnamen van het hedendaagse Vietnam volledig zijn gedocumenteerd.

De An Nam Dai Quoc Hoa Do ( Grote Kaart van An Nam ) – een opmerkelijk werk van Taberd. Tot de publicatie ervan in 1838 had ons land nog nooit een kaart gehad die zo groot, compleet en gedetailleerd was in zijn geografische beschrijvingen als deze. Analyseer en vergelijk deze met de Dai Nam Nhat Thong Toan Do (Verenigde Kaart van Dan Nam) (1840), een officiële kaart van de Minh Mang-dynastie.

De plaatsnamen op de kaart van Taberd uit 1838 zijn allemaal in Chinese karakters geschreven, terwijl de ANĐQHĐ -kaart gebruikmaakt van gelatiniseerd Vietnamees, inclusief zowel officiële als informele namen, plus plaatsnamen die door buitenlandse landen zijn gegeven. Bijvoorbeeld: de berg Thạch Bi (in het Chinees) heeft de informele naam Mũi Nại (in het Vietnamees) en wordt in westerse talen Cap Varella genoemd.

Bisschop Pigneau de Behaine – auteur van het Annam-Latijnse woordenboek, een document dat Taberd enorm heeft geholpen bij zijn zelfstudie in Vietnam.

Opmerkelijk is dat de kaart van Taberd uit 1838 ongeveer 505 plaatsnamen in het Latijn of Vietnamees vermeldt. In het midden van de kaart schreef Taberd in grote letters: An Nam quốc seu (of) Imperium Anamiticum. In die tijd was Vietnam verdeeld in: Gia Định phủ (later Cochinchina), Cocincina interior seu (of) An Nam Đàng Trong, en Cocincina exterior seu (of) Đàng Ngoài of Tunquinum.

Taberd legt uit dat een citadel een militair verdedigingsbolwerk is en negeert de mogelijkheid dat het ook verwijst naar een administratieve eenheid die meerdere provincies omvat, zoals de citadel van Gia Dinh of de citadel van Bac. De kaart toont: de citadel van Binh Dinh, de citadel van Binh Hoa (bij Nha Trang), de citadel van Gia Dinh (Saigon). Taberd legt uit dat een "dinh" het administratieve centrum van een provincie is. In werkelijkheid was een "dinh" in Dang Trong (Zuid-Vietnam) een administratieve eenheid die later een provincie en vervolgens een district werd genoemd. Daarom vermeldt Taberd op de kaart voor de provincies van Dang Ngoai (Noord-Vietnam) vanaf Bo Chinh noordwaarts alleen de naam van de provincie. Voor de provincies van Dang Trong worden zowel de naam van de provincie als de locatie van de "dinh" vermeld. Het aantal provincies op de kaart van Taberd komt ruwweg overeen met het aantal provincies in de Dai Nam Thuong Do (Zuid-Vietnam), met uitzondering van Bo Chinh Ngoai (nu onderdeel van de provincie Ha Tinh), Bo Chinh Trong (binnenland-Vietnam) dat werd overgeheveld naar de provincie Quang Binh, en de provincie Quang Duc die werd omgevormd tot de prefectuur Thua Thien. De provincie Vinh Thanh werd ook opgesplitst in de twee provincies Vinh Long en An Giang .

Wat betreft de bevoorradings- en postroutes langs de nationale en afhankelijke gebieden, was Taberd de eerste die deze nauwgezet in kaart bracht. Het ging onder meer om de hoofdroute van de Nam Quan-pas naar Lang Son, via Hanoi, Hue en naar Gia Dinh (Saigon). Er waren ook secundaire routes: de route naar Hanoi via Hai Dong (Hai Duong), Quang Yen, en vervolgens via Lang Son en Cao Bang; en de route van Hanoi via Thai Nguyen naar Cao Bang, met een aftakking van Thai Nguyen naar Lang Son…

In Centraal-Vietnam, vanaf de hoofdweg in Vinh, loopt een weg die het Truong Son-gebergte doorkruist en Quy Hop bereikt, waar deze zich splitst in tweeën: de ene tak gaat via Ky Son, terwijl de andere tak via de Co Thai-pas, Ban Don en Lao Xi Da naar de rechteroever van de Mekongrivier loopt, richting Lac Khon…

In Zuid-Vietnam loopt een hoofdweg van de citadel van Gia Dinh via Lai Thieu naar de berg Ba Den. Deze weg splitst zich in tweeën: een naar het westen richting Phnom Penh en een naar het noorden richting Che Tang Lang. Er is ook een weg van de citadel van Ha Tien naar Phnom Penh. Vanuit Phnom Penh zijn er nog veel meer wegen naar Com Pong Som, Bat Tam Bang en andere bestemmingen.

Het continentaal plat en de Zuid-Chinese Zee bevatten de meeste plaatsnamen: namen van estuaria, kapen, baaien, eilandjes en eilanden, allemaal zeer rijk en nauwkeurig beschreven. Taberd legde de historische geografie van Dang Trong (Zuid-Vietnam) gedetailleerder vast dan die van Dang Ngoai (Noord-Vietnam) (het aantal plaatsnamen is er ook groter). De prefectuur Gia Dinh omvatte de gehele zuidelijke regio, die in 1802 werd omgevormd tot de stad Gia Dinh, maar Taberd behield de oude bestuurlijke vorm.

Wat de cartografische stijl betreft, baseerde Taberd zijn kaarten op westerse kaarten, waarbij hij zorgde voor nauwkeurige meridianen en parallellen. Bij het vastleggen van plaatsnamen gebruikte hij echter officiële Vietnamese documenten. Hij transcribeerde voornamelijk Chinees-Vietnamese teksten naar Latijnse kaarten die hem ter beschikking werden gesteld door het toenmalige Nationaal Historisch Instituut. Hij voegde ook plaatsnamen toe die door buitenlanders waren gegeven voordat zij de werkelijke plaatsnamen in Vietnam kenden.

Wat betreft de archipel in de Zuid-Chinese Zee, waarvan de officiële naam Hoang Sa (in Chinese karakters) is, noteerde Taberd de gangbare naam Cat Vang (in het Vietnamees), wat westerlingen Paracel noemen. De plaatsnaam Cat Vang is een Vietnamees woord dat alleen voorkomt in het oude Dai Viet en het huidige Vietnam; het is nergens anders te vinden.

Hoewel er een paar kleine foutjes in de plaatsnamen stonden, zoals Long Xuyen Dao dat Song Xuyen Dao werd, of Xuong Tinh (Stieng Country) dat Tinh Xuong werd, is de kaart van bisschop Taberd een waar historisch juweel dat door geen enkele hedendaagse kaart geëvenaard wordt. ( wordt vervolgd ).

---

(Uittreksel uit *Aantekeningen over de Vietnamese geschiedenis en geografie* van de overleden geleerde Nguyen Dinh Dau, uitgegeven door Tre Publishing House)

Bron: https://thanhnien.vn/gia-tri-vo-gia-cua-ban-do-taberd-1838-185241008215439532.htm