เกี่ยวกับคำว่า "xui xúc" ในภาษาถิ่น Thanh Hoa

ในคอลัมน์ "สนทนาสบายๆ เกี่ยวกับคำศัพท์" ฉบับก่อนหน้า (เมษายน 2569) เราได้วิเคราะห์ความหมายเชิงสหสัมพันธ์ของคำว่า "น่าเกลียด" ซึ่งเป็นคำที่รวบรวมและให้คำจำกัดความไว้ในพจนานุกรมคำซ้ำ (สถาบันภาษาศาสตร์ - บรรณาธิการบริหาร หว่าง วัน ฮานห์ - สำนักพิมพ์สังคมศาสตร์, 2554) ในบทความนี้ เราจะวิเคราะห์ความหมายเชิงสหสัมพันธ์ของคำว่า "โชคร้าย" (xui xúc)

"Xui xúc" เป็นคำประสมที่มีต้นกำเนิดจากภาษาจีน เราไม่พบพจนานุกรมใดที่บันทึกคำว่า "xui xúc" ไว้ อย่างไรก็ตาม ผู้คน ในจังหวัดแทงฮวา ใช้คำนี้กันบ่อย และคำนี้มีความหมายคล้ายกับ "ยุยง" หรือ "ชักชวน"

คำว่า "Xui" (หรือ "xúi") มาจากอักษรจีน 催 หมายถึง กระตุ้นหรือส่งเสริม ความสัมพันธ์ทางเสียง TH ↔ X คล้ายกับ village 村 ↔ hamlet; city 成 ↔ finished; และ heaven 偏 ↔ crooked (skewed, etc.) อักษร "xui" นี้เหมือนกับ "xui" ใน "xui bảy" (ยุยงให้ผู้อื่นทำสิ่งผิด) หรือ "xúi" ใน "xúi xúc" (ยุยงหรือส่งเสริมให้ผู้อื่นทำสิ่งผิดด้วยเจตนาร้าย)

ตัวอักษร 促 (xúc) หมายถึง กระตุ้น ผลักดัน นี่คือ "xúc" ตัวเดียวกันกับใน "xúc nộ" (ทำให้โกรธ) และ "xúc ý" (ยุยง) ซึ่งพจนานุกรมภาษาเวียดนามของ Lê Văn Đức อธิบายไว้ว่า: "xúc nộ: ทำให้โกรธ"; "xúc ý • กริยา. ยุยง ทำให้โกรธ ทำให้ไม่พอใจ" ("ไม่พอใจ" หมายถึง "หงุดหงิด" "ปวดท้อง" = โกรธ ไม่พอใจ ขุ่นเคือง - หมายเหตุของผู้แปล) คนในเมือง Thanh Hóa ใช้ "xúc" เป็นคำอิสระในความหมายเชิงหน้าที่ ตัวอย่างเช่น: เพราะมันยุยง ฉันจึงวิ่งเข้าไปชนมันอย่างจัง และตอนนี้ฉันก็ตกอยู่ในสถานการณ์เช่นนี้

คำว่า "rục" ใน "xúi dục" (กระตุ้น/เร่งเร้า) และ "rục giã" (เร่งเร้า/เร่งเร้า) ก็มาจากคำว่า "xúc" (促) เช่นกัน ความสัมพันธ์ทางเสียง X ↔ GI คล้ายกับ "xao" ↔ "gõ" (เคาะ); "giảo" ↔ "xỏ" (หลอกลวง/โกง)...

คำว่า xui xúc (催促) มาจากภาษาจีน พจนานุกรมภาษาจีน นิยามคำนี้ ("thôi thúc" 催促) ว่า "Xúc sử cản khoái hành động; thôi động tòng tốc khứ tố - 促使趕快行動;推動從速去做" ความหมาย: กระตุ้น, กระตุ้นให้ดำเนินการ; ผลักดันให้เร็วขึ้น (ความหมายคล้ายกับ "thôi thúc" ในภาษาเวียดนาม) อย่างไรก็ตาม นั่นคือความหมายดั้งเดิมของ "thôi thúc" เมื่อแปลงเป็น "xui xúc" ก็จะกลายเป็นคำใหม่ที่มีความหมายว่า เพื่อยุยงและสนับสนุนให้ผู้อื่นทำผิดด้วยเจตนาร้าย

ดังนั้น คำว่า "xui xúc" ในภาษาถิ่นแทงฮวา จึงเป็นคำที่แปรมาจากคำภาษาจีน-เวียดนาม "thôi thúc" (催促) อย่างไรก็ตาม เช่นเดียวกับกรณีการรับมาใช้และการสร้างคำใหม่ๆ เมื่อคำว่า "xui xúc" เข้ามาอยู่ในภาษาพูด มันไม่เพียงแต่เปลี่ยนไปทางด้านเสียงเท่านั้น แต่ความหมายก็เปลี่ยนไปด้วย ในขณะที่ "thôi thúc" หรือ "thúc thúc" โดยทั่วไปหมายถึงการเร่งเร้าหรือชักจูงผู้อื่นให้กระทำอย่างรวดเร็ว คำว่า "xui xúc" กลับมีความหมายไปในทางยุยงหรือสนับสนุนให้ผู้อื่นทำสิ่งที่ผิด ซึ่งมักหมายความถึงเจตนาร้ายของผู้ที่กำลังชักจูงพวกเขา

อาจกล่าวได้ว่า "xui xúc" เป็นตัวอย่างที่น่าทึ่งของการอนุรักษ์องค์ประกอบภาษาจีน-เวียดนามโบราณในภาษาถิ่น และยังแสดงให้เห็นถึงความสามารถของชาวเวียดนามในการสร้างความหมาย: จากรากศัพท์ภาษาจีน-เวียดนาม "thôi thúc" 催促 ผ่านการเปลี่ยนแปลงทางเสียง (thôi → xui; xúc ↔ thúc) ชาวเวียดนามได้สร้างคำใหม่ที่มีความหมายใกล้เคียงกับ "xúi xúc" ซึ่งยังคงได้รับการอนุรักษ์ไว้ในภาษาถิ่นแทงฮวา ดังนั้นจากมุมมองทางด้านนิรุกติศาสตร์ "xui xúc" จึงไม่ใช่รูปแบบที่ไร้ความหมายหรือเป็นการ "ล้อเลียน" แต่เป็นหน่วยคำศัพท์ที่มีพื้นฐานทางเสียงและความหมายที่ชัดเจน และมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ ("xui xúc" มีความหมายแฝงที่ร้ายกาจกว่า "xúi xúc") ซึ่งสมควรได้รับการรวบรวมและบันทึกไว้ในพจนานุกรมและการศึกษาภาษาถิ่น

หว่าง ตรินห์ ซอน (ผู้ร่วมเขียน)

ที่มา: https://baothanhhoa.vn/ve-tu-xui-xuc-nbsp-trong-phuong-ngu-thanh-hoa-288863.htm