Khi ngư dân đổi nghề

Nhiều ngư dân ven biển Quảng Ngãi chuyển từ khai thác thủy sản sang làm du lịch cộng đồng, giảm áp lực khai thác ven bờ và mở hướng phát triển mới cho địa phương.

Tìm sinh kế mới từ du lịch biển

Đảo Bé (đảo An Bình), thuộc đặc khu Lý Sơn (Quảng Ngãi) từng là nơi người dân sống chủ yếu nhờ nghề biển và trồng hành, tỏi. Nhưng vài năm gần đây, nghề khai thác ngày càng bấp bênh, còn cây hành, cây tỏi liên tục thất mùa vì thiếu nước tưới. Trong khó khăn đó, nhiều hộ dân bắt đầu nhìn sang hướng đi mới là làm du lịch.

Anh Bùi Minh, người sinh ra và lớn lên ở đảo Bé, từng nhiều năm mưu sinh bằng nghề đánh bắt ven bờ. Khi du khách đến đảo ngày một đông hơn, anh quyết định cải tạo ngôi nhà của gia đình để làm homestay.

Ngư dân Bùi Minh (bìa trái) đã chuyển hẳn sang làm du lịch. Ảnh: V.H.

“Tôi nghĩ mình có sẵn đất, có nhà, có cảnh quan tự nhiên đẹp. Nếu biết tận dụng thì sẽ có thêm nguồn thu ổn định mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào biển nữa”, anh Minh chia sẻ.

Từ nguồn vốn vay ưu đãi thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025, anh được hỗ trợ hơn 80 triệu đồng để sửa chữa nhà ở, đầu tư homestay với 8 phòng lưu trú và thêm dịch vụ cho thuê xe máy.

Theo anh Minh, so với nghề biển hay trồng trọt vốn phụ thuộc thời tiết, du lịch mang lại nguồn thu ổn định hơn. Vào các dịp lễ, cuối tuần hay cao điểm mùa hè, homestay thường kín phòng.

Nhiều ngư dân Lý Sơn kết hợp làm thêm các dịch vụ du lịch như lặn ngắm san hô, hướng dẫn viên để kiếm thêm thu nhập. Ảnh: V.H.

Không riêng anh Minh, nhiều ngư dân khác ở Lý Sơn cũng bắt đầu tham gia các hoạt động dịch vụ như vận chuyển khách, hướng dẫn trải nghiệm biển đảo hay phục vụ ăn uống.

Vợ chồng anh Nguyễn Công Vũ sau khi tham gia các lớp đào tạo nghiệp vụ du lịch đã đầu tư xe điện chở khách, đồng thời làm hướng dẫn viên cho du khách tham quan đảo.

“Trước đây mình chỉ quen nghề biển nên nghĩ khó làm du lịch. Sau khi học hỏi thêm, mình biết cách giao tiếp với khách, cách phục vụ chuyên nghiệp hơn. Giờ nhiều khách còn quay lại và giới thiệu thêm bạn bè đến đảo”, anh Vũ kể.

Từ những người quen chèo thuyền, giăng lưới, nhiều ngư dân ở Lý Sơn nay đã dần thích nghi với môi trường dịch vụ du lịch. Không ít người xem đây là hướng đi lâu dài để ổn định cuộc sống.

Giữ nghề biển trong hành trình làm du lịch

Không chỉ ở Lý Sơn, mô hình du lịch cộng đồng gắn với đời sống ngư dân cũng đang phát triển tại làng Gò Cỏ, phường Sa Huỳnh.

Ngôi làng ven biển này có hơn 70 hộ dân thì khoảng 60% sống bằng nghề biển. Những năm gần đây, nhiều hộ đầu tư ghe thúng phục vụ khách tham quan ven bờ, cải tạo nhà cửa để đón khách lưu trú.

Du khách đến Gò Cỏ không chỉ để ngắm biển mà còn được trải nghiệm các hoạt động thường nhật của cư dân miền biển như đan lưới, gỡ cá, nghe hát bài chòi hay tham gia trò chơi dân gian.

Làm du lịch mang lại nguồn sinh kế mới cho ngư dân ven biển Quảng Ngãi. Ảnh: V.H.

Ngư dân Lượng Sông đã có nhiều năm gắn bó với nghề biển. Nay ngoài việc đi lưới ven bờ, ông còn tham gia làm du lịch cộng đồng.

“Làm du lịch giúp cuộc sống ổn định hơn. Tôi được gặp gỡ nhiều người nên cũng thấy vui và năng động hơn trước”, ông Sông chia sẻ.

Theo chị Trần Thị Thu Thủy, Giám đốc Hợp tác xã du lịch cộng đồng làng Gò Cỏ, điều đặc biệt của mô hình này là người dân vẫn duy trì nghề biển truyền thống song song với làm du lịch.

“Chúng tôi không muốn du lịch làm mất đi bản sắc làng chài. Điều hướng đến là vừa tạo thêm thu nhập cho người dân, vừa giữ lại văn hóa và nghề truyền thống của địa phương”, chị Thủy chia sẻ.

Theo các địa phương ven biển, những kinh nghiệm gắn bó với biển nhiều năm nay lại trở thành lợi thế để ngư dân phát triển du lịch trải nghiệm như câu cá, lặn biển, chế biến hải sản hay khám phá đời sống làng chài.

Tuy vậy, việc chuyển đổi nghề hiện vẫn còn nhiều khó khăn. Phần lớn các mô hình du lịch còn mang tính nhỏ lẻ, tự phát. Nhiều ngư dân thiếu vốn đầu tư, kỹ năng làm du lịch, kỹ năng quảng bá hay liên kết với doanh nghiệp lữ hành.

Ngoài ra, lượng khách chưa thật sự ổn định khiến không ít người còn e dè khi chuyển hẳn sang làm du lịch.

Nhiều ngư dân ở Lý Sơn nay đã dần thích nghi với môi trường dịch vụ du lịch. Ảnh: V.H.

Theo lãnh đạo đặc khu Lý Sơn, để việc chuyển đổi nghề đạt hiệu quả bền vững, cần có thêm cơ chế hỗ trợ tín dụng ưu đãi, đào tạo kỹ năng làm du lịch, hỗ trợ xây dựng sản phẩm đặc trưng và kết nối tour tuyến với các doanh nghiệp lữ hành.

Thời gian qua, Quảng Ngãi cũng đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề, tái cơ cấu đội tàu khai thác thủy sản. Đáng chú ý, Nghị quyết số 39 của HĐND tỉnh Quảng Ngãi quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản tàu cá đối với các tàu không còn nhu cầu khai thác.

Theo đó, chủ tàu được hỗ trợ kinh phí giải bản và hỗ trợ học nghề chuyển đổi sau khi dừng khai thác thủy sản.

Dẫu vậy, để ngư dân thật sự sống được bằng du lịch và gắn bó lâu dài với nghề mới, vẫn cần thêm những chính sách đồng bộ, phù hợp với đặc thù của cư dân miền biển. Khi được tiếp sức đúng hướng, những làng chài ven biển không chỉ trở thành điểm đến hấp dẫn mà còn mở ra sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/khi-ngu-dan-doi-nghe-d814369.html