Het geluid van Then-muziek in het dal der wolken

In de middag in Cho Giai dreven wolken van het Ba Be-meer, meegevoerd door de bergbries, loom over de paalwoningen als zilveren linten. Dunne sliertjes keukenrook dreven met de wind mee en vermengden zich met de zachte, melodieuze klanken van de citer die op de houten veranda werd bespeeld. Op de kleine, met aarde bedekte binnenplaats voor de paalwoning van de familie Hoang oefende de citerclub "Wolken- en Bergenfee". Elke ritmische noot, elke zachte melodie, leek de hele vallei te doen ontwaken.

Leden van de volkszang- en citerclub "Clouds and Mountains Fairy" voeren een stuk uit bij de beek.

En dan muziek op paalwoningen

Sinds de oudheid is het gebied rond Phuc Loc, op ongeveer 20 km van het Ba Be-meer, een smeltkroes van culturen van de Tay, Dao, Nung, Kinh en Mong etnische groepen. De Tay spelen hierin een centrale rol, met een rijke en eeuwenoude traditie van then-muziek die diep verweven is met hun spirituele leven. Voor hen is then niet zomaar muziek , maar ook een ritueel, een spirituele brug en een boodschap van het volk aan hun voorouders.

Waar deze melodieën vroeger vooral werden gebruikt bij rituelen voor vrede, het uitnodigen van geesten, genezing en het afwenden van onheil, ondergaan deze traditionele deuntjes nu een transformatie. De oude essentie blijft behouden, maar de inhoud heeft een nieuw leven gekregen: lofzangen op de Partij en President Ho Chi Minh, vieringen van een vredig en vreugdevol leven, eerbetoon aan de bergen en bossen van Ba ​​Be, en een viering van arbeid en de veranderingen in het vaderland.

Naarmate de oudere generatie ambachtslieden geleidelijk verdwijnt, is het gebrek aan opvolgers echter een veelvoorkomend probleem geworden voor veel families en dorpen.

Vanuit die zorg werd in november 2024 de "Bewolkte Bergen en Feeën" Then Singing and Dan Tinh Club opgericht. Aanvankelijk met meer dan 50 leden, is de club inmiddels uitgegroeid tot 63, voornamelijk Tay-mensen uit de dorpen Cho Giai, Na Ma, Vang Ke, Coc Lot, Na Dai, Ban Moi, Coc Lung, Na Meo, enz. Een Then-zangles wordt georganiseerd op basis van oude waarden, niet alleen om de culturele geest van de hele gemeenschap voort te zetten, maar ook om deze te verspreiden.

De familiebijeenkomsten vinden wekelijks plaats in het paalhuis van de Hoang-clan, een ruim terrein aan de beek, omgeven door korenvelden, groene valleien en een verkoelend bergbriesje.

Onder het warme dak van het paalhuis leren de ouderen de jongere generatie hoe ze citer en andere snaarinstrumenten moeten bespelen. De jongere generatie begeleidt op haar beurt de ouderen bij waaierdansen en citerdansen. Ongeacht leeftijd of beroep delen ze allemaal dezelfde geest: het erfgoed met bereidwilligheid en passie in stand houden.

Ambachtsman Hoang Van Co (67 jaar) vertelde: "Ondanks de drukke landbouwseizoenen of regenachtig en winderig weer maken mensen nog steeds tijd vrij om de trainingen bij te wonen. Zelfs op regenachtige en winderige dagen trekken meer dan dertig mensen hun regenjas aan en reizen ze lange afstanden om te oefenen. Degenen die meer weten, leren degenen die minder weten, en degenen die minder weten, leren degenen die er helemaal niets van weten... en stap voor stap blijven ze het culturele erfgoed van hun voorouders doorgeven."

De legende vertelt dat er in Phuc Loc een berg ligt die "Feeënberg" heet, gehuld in wolken gedurende alle vier de seizoenen. Op maanverlichte nachten, gezien vanuit het dorp Cho Giai, steekt het silhouet van de berg scherp af tegen de hemel, en het maanlicht verlicht de vallei als een zilveren deken. Al sinds de oudheid noemen de lokale bewoners deze berg "Feeënberg" om hun trots op zijn unieke en ongeëvenaarde schoonheid te uiten. En de club heeft die naam gekozen om ons eraan te herinneren dat elk volkslied, elke muzikale noot, als een verse laag wolken is die naar de berg drijft en de ziel van dit land verrijkt.

Ontwakende oeroude geluiden

Een van de unieke en opvallende kenmerken van de "Bewolkte Bergen en Feeën" Then Singing and Dan Tinh Club, die ons aantrok, was het grote aantal jongeren. Kinderen van 8 tot 15 jaar waren allemaal enthousiast om Dan Tinh en Then-zang te leren. Dit geeft de ambachtslieden meer vertrouwen in de toekomst van dit erfgoed.

De elfjarige Hoang Phuong Thao leert al twaalf maanden de then-snaar bespelen en kan al veel eenvoudige then-liedjes vloeiend spelen. Elke keer dat ze voor het schoolplein of tijdens het lentefestival staat, heeft ze het gevoel dat ze het verhaal van haar volk vertelt. Lam Hoang Yen, die pas zes maanden meedoet, kent ondertussen al veel nieuwe then-liedjes uit haar hoofd. Iedereen is onder de indruk van hoe snel Yens kleine handjes het ritme van de then-snaar aanvoelen.

Lam Hoang Yen vertelde: "Sinds ik ben begonnen met oefenen, zingen en citer spelen, ben ik de schoonheid van de cultuur van onze voorouders beter gaan begrijpen en ben ik nog meer van de traditionele kleding, paalwoningen, bossen en bergen van mijn thuisland gaan houden..."

Het enthousiasme van de jongere generatie zorgt niet alleen voor een levendige sfeer, maar motiveert de oudere ambachtslieden ook om hun kennis te blijven doorgeven, omdat zij de toekomst van hun zang in de ogen van de jongere generatie zien.

De club draait volledig op sociale financiering. De familie van fotograaf Hoang Thao sponsort de oefenruimte, geluidsinstallatie, verlichting, rekwisieten, enz. Leden dragen ook vrijwillig bij aan het onderhoud van de activiteiten.

Naast het zingen van Then-liederen, bracht de club ook de vleermuisdans weer tot leven. Dit is een unieke dans die verbonden is met het traditionele weefambacht van het Tay-volk. Dansers houden keramische kommen en bamboe eetstokjes vast en tikken ritmisch en vrolijk op de kommen, waarmee ze de bewegingen van het draaien en spinnen van zijdedraden nabootsen. De dans laat niet alleen een traditioneel ambacht herleven, maar drukt ook de wens voor een overvloedige oogst uit.

Volwassenen geven les aan kinderen.

Ba Be staat bekend om zijn pittoreske landschappen. Maar wanneer de klanken van de oude volksliederen weerklinken tussen de berghellingen, bij de aanlegsteigers, in de eeuwenoude paalwoningen of op de lokale markten, wordt deze culturele waarde een uniek hoogtepunt dat de reis van toeristen die dit gebied bezoeken, extra diepgang geeft.

In een gesprek met ons zei mevrouw Hoang Thi Tue, hoofd van de afdeling Cultuur van de gemeente Phuc Loc: "De club is een lichtend voorbeeld in het behoud van de Tay-etnische cultuur. Het model doet meer dan alleen lesgeven; het is een brug geworden die de lokale cultuur dichter bij toeristen brengt. Dit opent de weg naar duurzame ontwikkeling: toeristen kunnen genieten van het levende erfgoed in de oorspronkelijke omgeving van de vallei, terwijl de lokale bevolking extra inkomsten genereert en gemotiveerd blijft om hun eigen cultuur te behouden."

In Cho Giai, als de zon ondergaat, drijven de wolken van het Ba Be-meer loom langs de oude paden. De zachte klanken van de muziek van toen blijven nagalmen, als een klein beekje dat door talloze seizoenen stroomt. Te midden van de drukte van het moderne leven blijft dit geluid een anker dat de culturele identiteit bewaart, waardoor de muziek van toen uit het dal van de wolken haar verreikende echo's kan blijven verspreiden.

Bron: https://baothaineguyen.vn/van-hoa/202511/tieng-then-giua-thung-lung-may-ee50348/