Volksrijmspel uit Zuid-Centraal Vietnam

Việt Nam•28/12/2023

(VHQN) - In de regio Zuid-Centraal Vietnam worden veel volksliederen mondeling doorgegeven. Door jarenlang onderzoek en het verzamelen van liederen hebben we een aantal van deze volksliederen opgenomen en uitgeschreven, waarbij we voornamelijk de toonhoogte, de duur en het ritme van de gespeelde spelletjes hebben vastgelegd.

Kinderspelletjes zijn levendig en boeiend. Foto: HA NGUYEN

Hoewel de teksten rijmen en ritmisch zijn, richten kinderen zich vooral op het spel. De teksten in kinderliedjes bestaan vaak uit bekende klanken en het ritme is afgestemd op het spel. Tijdens het spelen letten kinderen niet op hun zang; soms raken ze te enthousiast en schreeuwen ze, soms zingen ze alsof ze praten, soms alsof ze lezen, en soms begrijpen ze de betekenis van het rijmpje niet eens.

Kinderen in Vietnam hebben veel kinderspelletjes en liedjes waarin gezongen wordt. Kinderen in het Noorden hebben: nu na nu nong, dung dang dung de, tha dia ba ba, nhay lo co, cuop co, cuop cu, keo cua lua xe, dia vai, chuyen the…

Zuid-Vietnamese kinderliedjes zijn onder meer: cùm nụm cùm nịu, bắc kim thang, thìa la thíy, lặc cò cò, mèo đuổi chuột, úp lá khoai, bành xô, gà mỏ mối, dê mẹ tìm dê con, chùm rụm…

In de provincies van Zuid-Centraal zijn er: sandalen doorgeven, salto's maken, stampen met een vijzel en stamper, waterflessen gooien, verstoppertje spelen, het kalf roepen, de knallende zaden aaien, kokosbomen gooien, katoenbomen gooien, de mus, kinderliedjes zingen, de slang begroeten, waar ga je heen, een stoompot maken...

We willen onze lezers graag een paar voorbeelden laten zien van hoe je kunt spelen.

Slippers

Het spel werd door de auteur opgenomen in de Confuciustempel (Hoi An, mei 1977). De tekst van het kinderliedje luidt: "Laten we de slipper doorgeven, broeders, laten we hem gelijkmatig, snel en behendig doorgeven, anders, anders, laat hem alsjeblieft gaan..."

Het spel houdt in dat een groep kinderen in een kring gehurkt zit, elk met een pantoffel in de hand, en meezingt op de maat terwijl ze de pantoffel in één richting aan elkaar doorgeven.

Als de zin "anders, anders" wordt uitgesproken, wordt de slipper twee keer heen en weer gegooid. Wie de slipper niet vangt, is af. Het spel gaat door tot de laatste persoon is afgevallen. Het is een levendig en leuk spel, en de winnaar is de laatste persoon die overblijft (en die niet hoeft te vertrekken).

Veeg de popping bob weg

Dit is een populair spel voor kinderen van 6 tot 10 jaar. Het spel is zachtaardig en elegant, waarbij paren handen tegen elkaar klappen en vervolgens in hun eigen handen klappen, waarmee ze de oprechte, natuurlijke en pure geest van vriendschap uitdrukken, begeleid door het ritmisch opzeggen of zingen van kinderliedjes. De setting is eenvoudig: een hoekje in de tuin, een steegje, een open veld of een dorpsplein in het maanlicht.

In 2000 werkte volkskunstonderzoeker Tran Hong ( Da Nang ) samen met de auteur van dit artikel en VTV in Da Nang aan de productie van de film "Sing Together - Play Together" (waarin het spel "Swiping Exploding Seeds" werd geïntroduceerd), die meerdere malen op VTV3 werd uitgezonden.

De twee kinderen staan tegenover elkaar. Met hun handen ineengevouwen voor hun borst, zingen ze terwijl ze één keer in hun handen klappen, en vervolgens één hand diagonaal tegen de hand van de ander klappen (dus hun linkerhand tegen de linkerhand van hun vriend en hun rechterhand tegen de rechterhand van hun vriend).

Opening: Klap in je handen. Zing verder: Exploderende zaden - hef je rechterhand op en klap die tegen de rechterhand van je partner. Gieten - klap opnieuw in je handen. Zing verder: Rijstkoekjes - hef je linkerhand op en klap die tegen de linkerhand van je partner. En zo verder tot jullie het hele lied samen zingen.

Het spel kan verder met een ander rijmpje: “Een ronde pot met een scheef deksel. Een kleermakersschaar. Een ploeg om te ploegen. Een sikkel om de wal te ruimen. Een visval. Een katapult om vogels te schieten. Een naald om kleren te naaien. Een speer om te jagen. Een hoofddoek om het hoofd te bedekken. Een handelspost. Een cakevorm. Een wijnfles om wijn in te schenken.” Het handgeklap wordt steeds sneller; wie het tempo niet kan bijhouden of met de verkeerde hand klapt, verliest. Het handgeklap moet synchroon lopen met de tekst.

U a u ap

Het spel wordt gespeeld door 6 tot 8 kinderen. Een paal dient als referentiepunt, de zogenaamde "paal". Eén kind is de "leider" en houdt zijn of haar handpalm omhoog, waarop de andere kinderen hun wijsvingers kunnen plaatsen (zonder ze omhoog of omlaag te trekken).

De kinderen spelen de rol van 'leider' en zingen het hele kinderliedje, waarbij ze hun vuisten ballen als ze bij het woord 'verschijnen' komen. Wie zijn handen niet op tijd wegtrekt, moet een blinddoek omdoen zodat de anderen zich kunnen verstoppen. Zodra iedereen zich verstopt heeft, openen de kinderen hun ogen en zoeken ze hun vriendjes, terwijl ze het liedje blijven zingen.

Kinderen die zich proberen te verstoppen, moeten snel terugrennen naar de startpaal en ervoor zorgen dat de kinderen die hen achtervolgen hen niet kunnen vangen. Zodra ze bij de startpaal zijn, moeten ze die omhelzen en "Knal!" roepen. Als de kinderen die hen achtervolgen niemand vangen, moeten ze hun ogen dichtdoen en opnieuw spelen.

Dung dang dung de

Het kinderliedje gaat als volgt: “Dung dang dung de. De kinderen meenemen om te spelen. Naar de hemelpoort. Buigen voor oom en tante. Laat het kind teruggaan naar het platteland. Laat de geit naar school gaan. Laat de pad thuisblijven. Laat de kip pikken in de keuken. Kleefrijst is gekookt. Mijn familie maakt zoete soep. Slurp slurp. Ga hier zitten.”

Het spel houdt in dat kinderen hand in hand in tweetallen of rijen van 4-5 kinderen lopen en zingen. Als ze zingen of het woord 'dung' zeggen, zwaaien ze hun armen naar voren; als ze 'dang' zeggen, zwaaien ze hun armen naar achteren. Dit doen ze tot de laatste regel, waarna ze hurken. Daarna staan ze op, zingen ze opnieuw vanaf het begin en spelen ze verder.

Chi chi chanh chanh

Er is een grote ruimte nodig, met plekken waar de kinderen zich gemakkelijk kunnen verstoppen. Veel kinderen spelen een spelletje dat 'Zoeken' heet: om te bepalen wie zich verstopt, moet een kind geblinddoekt zoeken naar de kinderen die zich verstoppen. Een ouder kind verzamelt de kinderen die graag meedoen in een kring, houdt zijn of haar rechterhand met de palm omhoog en elk kind legt zijn of haar rechterwijsvinger in de palm van deze hand, terwijl het oudere kind zijn of haar linkerwijsvinger in de palm legt.

De leider van de groep zingt: “Chi chi chanh chanh. De vogel blaast vuur. Het paard sterft en zwelt op. Drie koningen en vijf keizers. Ga de heerser zoeken. U… a… u… ap.” Bij de laatste regel, “u a u ap”, kan de leider de tijd tussen de klanken naar wens verlengen of verkorten om de andere kinderen te verrassen wanneer de “ap”-klank klinkt. Want bij het zingen van de laatste “ap”-klank balt de leider onmiddellijk zijn rechterhand, en de andere kinderen moeten snel hun vingers terugtrekken.

Het kind wiens vinger door de hand van de leider wordt gegrepen, moet geblinddoekt op zoek naar de persoon. Als ze nog niemand hebben gevonden, moeten ze het opnieuw proberen. Dit spel vindt meestal plaats in een huis waar iedereen samen een verstopplaats kan afspreken.

Bron