Aan de hand van enkele volksliederen, spreekwoorden en rijmende gezegden die tot op de dag van vandaag bewaard zijn gebleven, kan men een levendige cultuurlaag ontdekken onder de bergbewoners, waar voedsel verbonden is met het bos, met genegenheid en met familietradities.
Gemeenschapscultuur
In het leven van de Co Tu-bevolking zijn volksuitdrukkingen altijd aanwezig als onderdeel van het dagelijks leven, verbonden met hoe mensen zich gedragen, werken en het gemeenschapsleven organiseren. Idiomen, spreekwoorden, volksliederen en kinderrijmpjes worden van generatie op generatie doorgegeven en weerspiegelen duidelijk de opvattingen van de gemeenschap over eten, delen en het onderhouden van relaties tussen mensen. Aan de hand van deze schat aan volksuitdrukkingen kan men de culinaire cultuur herkennen van een berggemeenschap waar eten verweven is met genegenheid en levenswijze.
De geest van het delen van producten en het versterken van de gemeenschapszin door middel van voedsel is duidelijk terug te vinden in veel bekende gezegden. Volgens dorpsoudste C'Lâu Nhím (dorp Gừng, gemeente Đông Giang) waren de mensen in het verleden, toen transport moeilijk was, voornamelijk afhankelijk van het bos, de brandlandbouw en de lokale handel. Producten zoals bananen, suikerriet, cassave, gejaagd vlees of brokaatstoffen werden op een eenvoudige maar duurzame manier uitgewisseld, gebaseerd op wederzijdse afspraken en vertrouwen.
Uit onderzoek blijkt dat gezegden zoals "May đoong aku prí, aku đoong amay atao," wat betekent "Jij geeft mij bananen, ik geef jou suikerriet," duidelijk de gelijkwaardige uitwisseling binnen de gemeenschap weerspiegelen. Hierachter schuilt een manier van leven die waarde hecht aan relaties, gewend is aan delen en minder bezig is met het berekenen van winst en verlies. "Via volksliederen, spreekwoorden en rijmende gezegden zien we dat voedsel altijd verbonden is met het sociale leven en de manier waarop gemeenschappen relaties tussen mensen organiseren, waarbij voedsel een middel wordt om te delen, te onderwijzen en de identiteit te behouden," aldus dorpsoudste C'Lâu Nhím.
Van het delen van trossen bananen en stukken suikerriet tot porties wildvlees of manden met vers geoogste rijst, werd eten vanzelfsprekend een integraal onderdeel van de relaties tussen buren, familieleden en schoonfamilie.
Gedurende de verschillende seizoenen van het jaar kennen de mensen gebruiken die samenhangen met het bezoeken van elkaar en het delen van producten, zoals het meebrengen van voedsel als nieuwjaarsgeschenk of het doneren van brandhout in de winter. Deze acties bevorderen de saamhorigheid binnen de gemeenschap en creëren een gedeelde manier van leven waarin iedereen verantwoordelijk is voor elkaar. In deze context is voedsel een integraal onderdeel geworden van het culturele leven en draagt het bij aan het stabiele en duurzame functioneren van de gemeenschap over generaties heen.
Een schat aan volkskennis
De volkstaal van de Co Tu-bevolking bewaart een rijke schat aan inheemse kennis over ingrediënten en kookmethoden. Omdat ze grotendeels afhankelijk zijn van bossen, beekjes en brandlandbouw, hebben ze specifieke kennis opgebouwd over elk type wilde groente, wortel, fruit, insect of lokale specerij, en geven ze deze door aan toekomstige generaties in de vorm van korte, gemakkelijk te onthouden gezegdes.
Het loutere vermogen om verschillende soorten wilde groenten van elkaar te onderscheiden, getuigt van een hoog niveau van inheemse kennis. De Co Tu-bevolking herkent wilde groenten zoals adhac en bhabhang met grote precisie en weet welke geurig en smakelijk zijn, en welke geschikt zijn om te combineren met wild of om te gebruiken in traditionele gerechten. Deze ervaringen zijn niet schriftelijk vastgelegd, maar leven voort in het dagelijks spraakgebruik, verweven met hun gewoonten, levensstijl en leefomgeving.
Er zijn spreekwoorden die simpel lijken, maar complete overlevingsscenario's onthullen. Het spreekwoord "Cha riah pazấc tu", wat betekent "de wortels worden gebruikt voor rijst, de bladeren voor voedsel", herinnert aan een moeilijke tijd waarin mensen cassaveknollen als basisvoedsel gebruikten, terwijl cassavebladeren de belangrijkste bron van voedsel in hun maaltijden vormden. Van één enkele plant wisten de bergbewoners veel verschillende delen te benutten en gerechten te creëren die het unieke karakter van de bergstreek droegen.
Leraar Alăng Thị Công van de Lương Thế Vinh middelbare school (wijk Điện Bàn Đông) is van mening dat de volksspreuken van de Cơ Tu-bevolking niet alleen de relatie tussen voedsel en leefomgeving weerspiegelen, maar ook een effectieve onderwijsmethode vormen. Wanneer ouderen hun kinderen en kleinkinderen leren hoe ze een soort wilde groente kunnen herkennen, hoe ze krekels kunnen vangen of welke taboes ze moeten respecteren tijdens het vissen, geven ze niet alleen kennis over overleven, maar ook over het gemeenschapsleven door. Deze lessen worden overgebracht in beknopte, gemakkelijk te onthouden woorden, nauw verbonden met het dagelijks leven, en hebben daarom een blijvende waarde.
"De keuken van de Co Tu-bevolking is ook verbonden met rituelen en de kunst van het zingen en reciteren van volksliederen tijdens bruiloften, verlovingen en het verwelkomen van gasten. Bij deze gelegenheden begeleidt eten de uitnodigingen, begroetingen en uitingen van genegenheid van de gastheer. De gastheer gebruikt vaak liederen om gasten uit te nodigen, waarmee hij nederigheid toont en zijn oprechte gevoelens overbrengt aan de bezoekers. Ook de etiquette tijdens de maaltijden wordt strikt nageleefd, van porties en delen tot de zitplaatsen en drinkgewoonten, waardoor een cultureel patroon ontstaat dat van generatie op generatie wordt doorgegeven," aldus lerares Alang Thi Cong.
Het is duidelijk dat de keuken in het leven van de Co Tu-bevolking nauw verbonden is met de manier waarop de gemeenschap relaties onderhoudt, kennis doorgeeft en haar identiteit bewaart. Elk gezegde en elke overgeleverde ervaring bevat een waardensysteem met betrekking tot de omgang met de natuur en de medemens. Het behoud van de volkstaal en tradities is tevens het behoud van de essentie van de keuken en de levenswijze – duurzame waarden die de vitaliteit van de Co Tu-gemeenschap vandaag en in de toekomst bepalen.
Bron: https://baodanang.vn/van-hoa-am-thuc-trong-ung-xu-3333162.html
Reactie (0)