ศิลปะการเตรียมและจำหน่ายยาสมุนไพรหอมเป็นที่เลื่องลือไปทั่วฮานอย

ท่ามกลางความวุ่นวายของฮานอย ร้านขายยาแผนโบราณเก่าแก่บนถนนลานอง (เขตฮว่านเกี๋ยม) ยังคงซ่อนตัวอยู่อย่างเงียบๆ ในตรอกซอกซอยเก่าแก่ กลิ่นธูป อบเชย และสมุนไพรแห้งลอยออกมาจากหลังประตูไม้สีเข้ม ชวนให้ผู้คนสัญจรไปมาหวนนึกถึงความทรงจำที่คุ้นเคย ที่ซึ่งจังหวะการค้าขายยังคงดำเนินต่อไปอย่างช้าๆ ท่ามกลางถนนที่เปลี่ยนแปลงไปตลอดเวลา

กลิ่นหอมของสมุนไพรและเรื่องราวของหมอพื้นบ้าน

ในบ้านหลังเล็กๆ ขนาดไม่ถึง 20 ตาราง ^เมตร บนถนนลานอง นางเจิ่น ถิ ตุยเอ็ต ไม แพทย์แผนโบราณผู้ซึ่งอุทิศตนให้กับวิชาชีพนี้มากว่าครึ่งชีวิต กำลังจัดเรียงโถสมุนไพรของเธออย่างเงียบๆ สมุนไพรมากกว่า 120 ชนิดถูกเก็บไว้ในโถดินเผา ถังไม้ และถุงผ้าที่แขวนอยู่ตามผนัง สมุนไพรแต่ละชนิดมีกลิ่นเฉพาะตัว มีสรรพคุณเฉพาะ และมีเรื่องราวที่เฉพาะผู้ที่มีประสบการณ์ในวิชาชีพนี้มาหลายปีเท่านั้นที่จะเข้าใจได้อย่างแท้จริง

ร้านขายยาสมุนไพรเล็กๆ บนถนนหลานอง ที่มีสมุนไพรหลายร้อยชนิดเก็บรักษาไว้ด้วยวิธีการแบบดั้งเดิม

สมุนไพรบางชนิดมีกลิ่นหอมอ่อนๆ น่ารื่นรมย์ บางชนิดมีรสชาติเผ็ดร้อนจัดจ้าน และบางชนิดยังคงมีกลิ่นดินหรือกลิ่นป่าจางๆ เมื่อถืออยู่ในมือ สำหรับคุณนายไม สมุนไพรเหล่านี้ไม่ใช่แค่สมุนไพรทางการแพทย์ แต่เป็น "เพื่อนร่วมงานมืออาชีพ" ที่อยู่เคียงข้างเธอมานานหลายทศวรรษ

แพทย์แผนโบราณ ตรัน ถิ ตุยเอ็ต ไม เล่าว่า “อาชีพแพทย์แผนโบราณไม่ใช่แค่การรักษาโรค แต่ยังเกี่ยวกับการรักษาความถูกต้องแม่นยำของสมุนไพรทุกหยิบมือ การให้ยาน้อยเกินไปหรือมากเกินไปเพียงเล็กน้อยก็อาจทำให้ยาที่จ่ายไปทั้งหมดผิดเพี้ยนไปได้” ดังนั้น ในห้องยาเล็กๆ ของเธอ เธอจึงไม่ใช้เครื่องมือวัดใดๆ มือที่หยาบกร้าน ดวงตาที่คุ้นเคย และความทรงจำที่สั่งสมมาหลายปี คือ “ตาชั่ง” ที่แม่นยำที่สุด สมุนไพรแต่ละชนิดถูกแบ่งด้วยมือ วางลงบนกระดาษห่ออย่างระมัดระวัง ในลำดับและปริมาณที่ถูกต้อง ซึ่งเป็นงานที่ต้องใช้สมาธิและความอดทนอย่างยิ่ง

คุณนาย Tran Thi Tuyet Mai คัดเลือกสมุนไพรแต่ละชนิดอย่างเงียบๆ ด้วยมือที่ชำนาญของเธอในร้านขายยาเล็กๆ บนถนน Lan Ong

เสียงคลิกเป็นจังหวะของมีดที่ตัดสมุนไพรดังก้องอย่างต่อเนื่อง ราก ลำต้น และใบที่แห้งแล้วร่วงลงบนกระดาษ สร้างเสียงที่เป็นเอกลักษณ์และเรียบง่าย สลับกับคำถามของลูกค้าเกี่ยวกับอาการเจ็บป่วย และคำแนะนำอย่างช้าๆ ของหญิงชราเกี่ยวกับการเตรียมและดื่มยา ทุกอย่างผสมผสานกัน ก่อให้เกิดจังหวะที่คุ้นเคยของถนนขายยาสมุนไพร – เสียง ที่ชาวฮานอย หลายคนเรียกว่า "เสียงแห่งความทรงจำ"

บนถนนหลานอง ผู้คนไม่ได้มาแค่ซื้อยาเท่านั้น บางคนแวะมาเพราะเชื่อมั่นในยาแผนโบราณของครอบครัว บางคนมาเพราะคุ้นเคยกับกลิ่นสมุนไพรที่แม่ๆ เคยต้มในครัวเล็กๆ เมื่อนานมาแล้ว และบางคนก็แค่ต้องการมานั่งพักผ่อนสักครู่ท่ามกลางกลิ่นธูปและอบเชย เพื่อให้จิตใจสงบลงท่ามกลางความวุ่นวายของถนน

งานหัตถกรรมดั้งเดิมเฟื่องฟูท่ามกลางท้องถนนที่ทันสมัย

เมื่อกว่าร้อยปีก่อน ร้านขายยาแผนโบราณของชาวจีนแห่งแรกปรากฏขึ้นในย่านเมืองเก่า ต่อมาชาวเวียดนามได้เรียนรู้ศาสตร์นี้ ปรับปรุงสูตรยา และส่งต่อกันมารุ่นต่อรุ่น จนในที่สุดก็เกิดเป็นถนนที่มีชื่อเสียงด้านยาแผนโบราณทั่วภาคเหนือของเวียดนาม บางครอบครัวประกอบอาชีพนี้มาแล้วถึงสามหรือสี่รุ่น โดยถือว่าการจ่ายยาเป็นส่วนสำคัญของชีวิตพวกเขา

ถนนหนทางในปัจจุบันแตกต่างจากเมื่อก่อนมาก ป้ายไฟสว่างขึ้น ร้านค้ากว้างขวางขึ้น และมีเครื่องจักรช่วยในการเตรียมยามากขึ้น แต่ในร้านขายยาเก่าแก่ ขั้นตอนที่สำคัญที่สุดยังคงเหมือนเดิม นั่นคือการจ่ายยาตามอาการป่วย “เครื่องจักรไม่สามารถแทนที่หัวใจของคนที่จ่ายยาได้” คุณนายตุ่ยกล่าว ขณะที่มือของเธอกำลังแบ่งส่วนผสมแต่ละอย่างอย่างมั่นคง สายตาของเธอไม่เคยละไปจากใบสั่งยาที่เสร็จสมบูรณ์แล้ว

ยาสมุนไพรเหล่านี้ได้รับการเตรียมด้วยมือและบรรจุอย่างระมัดระวัง

ท่ามกลางความสะดวกสบายและความรวดเร็วของวงการแพทย์ตะวันตก การแพทย์แผนโบราณด้านการจ่ายยาสมุนไพรยังคงอยู่รอดได้ด้วยความละเอียดรอบคอบและพิถีพิถัน ใบสั่งยาแต่ละใบเป็นผลมาจากประสบการณ์ การสังเกต และการรับฟังผู้ป่วย ซึ่งเป็นสิ่งที่สายการผลิตสมัยใหม่ไม่สามารถทดแทนได้

การอนุรักษ์งานฝีมือก็คือการรักษาเอกลักษณ์เฉพาะตัวของฮานอยเอาไว้

ในแต่ละวัน คุณนายตุ่ยไม่ได้เตรียมยาในปริมาณมาก และรายได้ของเธอก็ไม่สูงเมื่อเทียบกับอาชีพอื่นๆ แต่ในบ้านหลังเล็กๆ ของเธอที่ถนนหลานอง การทำยาสมุนไพรยังคงดำเนินต่อไปอย่างสม่ำเสมอ โดยลูกๆ และหลานๆ ช่วยเธอเรียนรู้การทำยา และค่อยๆ คุ้นเคยกับสมุนไพรแต่ละชนิด วิธีการชั่งตวงและแบ่งส่วนต่างๆ มือที่อายุน้อยกว่าค่อยๆ สืบทอดงานจากมือของเธอที่ผ่านการใช้งานมาอย่างยาวนาน

สำหรับเธอ การยึดมั่นในอาชีพนี้ไม่ใช่แค่การหาเลี้ยงชีพ แต่ยังเป็นการรักษาอาชีพที่ดีงามไว้ให้คนรุ่นหลัง เป็นวิถีชีวิตที่ค่อยเป็นค่อยไปแต่ยั่งยืน “ถ้าฮานอยสูญเสียร้านขายยาแผนโบราณเหล่านี้ไป ย่านเมืองเก่าก็จะสูญเสียกลิ่นอายที่เป็นเอกลักษณ์ไป” เธอกล่าวด้วยน้ำเสียงที่อ่อนโยนแต่หนักแน่น

ลูกหลานของนางตุยตไมยังคงทำงานอย่างขยันขันแข็งในการผลิตยาสมุนไพร สืบทอดประเพณีของครอบครัวในใจกลางเมืองเก่า

เมื่อยามเย็นย่างเข้ามา แสงไฟจากร้านขายยาต่างๆ ส่องสว่างไปทั่วถนนลานองแคบๆ กลิ่นสมุนไพรลอยมาตามสายลม ผสานเข้ากับจังหวะชีวิตยามเย็นของฮานอย ท่ามกลางมหานครสมัยใหม่ที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา วิชาชีพแพทย์แผนโบราณยังคงดำรงอยู่อย่างเงียบๆ โดยปราศจากความเอิกเกริกหรือการโอ้อวดใดๆ

ยาสมุนไพรที่ปรุงด้วยความเอาใจใส่เป็นอย่างยิ่งโดยแพทย์ผู้สูงอายุและสืบทอดกันมารุ่นต่อรุ่น ยังคงส่งกลิ่นหอมอบอวลอย่างเงียบๆ ยาเหล่านี้ไม่ใช่แค่ยา แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของความทรงจำ กลิ่นอายอันเป็นเอกลักษณ์ของฮานอย – คงอยู่ชั่วนิรันดร์ เงียบสงบแต่ไม่เคยจางหายไป

ที่มา: https://www.qdnd.vn/van-hoa/doi-song/nghe-boc-thuoc-thom-nuc-tieng-ha-thanh-1017447