Dlaczego zdarzają się okresy intensywnego zimna, nawet gdy na świecie panuje rekordowo ciepła pogoda?

Naukowcy twierdzą, że nawet jeśli zimy będą ciepłe, nadal będą występować okresy silnych mrozów.

Mieszkańcy odśnieżają po burzy śnieżnej 9 stycznia w stanie Iowa w USA. Zdjęcie: Cody Scanlan/The Register/USA Today Network

Po rekordowo gorącym lecie, wiele regionów Stanów Zjednoczonych ponownie zmaga się z zamieciami, mroźnymi temperaturami i zagrażającymi życiu zimnymi wiatrami, donosiła CNN 15 stycznia. Nie jest to jednak powód, by negować skutki zmian klimatycznych i globalnego ocieplenia.

Rok 2023 był najgorętszym rokiem w historii pomiarów, ze średnią temperaturą globalną sięgającą 14,98°C, czyli o prawie 1,4°C wyższą niż w okresie przedindustrialnym. W dłuższej perspektywie kryzys klimatyczny wywołany przez człowieka prowadzi do alarmującego trendu: zaniku śniegu na półkuli północnej. Niektórzy naukowcy sugerują nawet, że zmiany klimatu mogą przyczyniać się do fal mrozów w USA, ponieważ ocieplenie w Arktyce zwiększa ryzyko rozprzestrzeniania się mroźnego powietrza polarnego na południe.

Na pogodę silnie wpływają prądy strumieniowe – szybko przemieszczające się prądy powietrza wysoko w atmosferze. Przesuwając się na południe, prąd strumieniowy może spychać zimne powietrze arktyczne w dół, do Ameryki Północnej, Europy i Azji. Wraz z cofaniem się prądu strumieniowego na północ, cieplejsze powietrze również przesuwa się dalej na północ. W styczniu ubiegłego roku Europa doświadczyła rekordowo ciepłej zimy.

Kolejnym czynnikiem, który należy wziąć pod uwagę, jest wir polarny – pas silnych wiatrów na dużych wysokościach w stratosferze – wyższy niż prąd strumieniowy – wokół Arktyki. Wir polarny przypomina wirujący bąk. W normalnym stanie wiruje bardzo szybko, „uwięziając” zimne powietrze w regionie Arktyki. Może jednak ulec zakłóceniu i odchyleniu, ulegając zniekształceniu, co powoduje ucieczkę zimnego powietrza i wpływa na tor prądu strumieniowego. Zdarzyło się to w 2021 roku, powodując w Teksasie silne mrozy, które zabiły prawie 250 osób i pozbawiły elektryczności znaczną część stanu.

Związek ze zmianami klimatu również leży w tym miejscu. Niektórzy naukowcy uważają, że zakłócenia wiru polarnego i zmiany w prądach strumieniowych są spowodowane ociepleniem w Arktyce. Region ten ociepla się około cztery razy szybciej niż reszta planety.

Jednak niektórzy naukowcy twierdzą, że związek między ociepleniem Arktyki a falami mrozów pozostaje niejasny. W wielu przypadkach bardzo mroźne zimy na półkuli północnej zbiegały się z ciepłymi zimami w Arktyce, ale trudność polega na oddzieleniu przyczyny od skutku, jak twierdzi James Screen, profesor klimatologii na Uniwersytecie w Exeter.

Screen sugeruje, że te gwałtowne fale mrozów mogą być po prostu spowodowane normalnymi wahaniami klimatycznymi. Innymi słowy, nawet gdy zimy są cieplejsze, gwałtowne fale mrozów nadal będą występować.

Zmiana klimatu może również wpływać na siłę zimowych burz, gdyż cieplejsza atmosfera zatrzymuje więcej wilgoci, co może prowadzić do intensywniejszych opadów deszczu lub śniegu.

Naukowcy wciąż pracują nad rozwikłaniem złożonego związku między zmianami klimatu a ekstremalnymi falami mrozów, ale wszyscy zgadzają się, że obecnie panuje cieplejsza zima. „Jeśli przyjrzeć się danym, widać, że w dłuższej perspektywie globalne ocieplenie powoduje, że fale mrozów występują rzadziej i stają się mniej dotkliwe” – stwierdził Screen.

Thu Thao (według CNN )

Link źródłowy: https://vnexpress.net/tai-sao-co-nhung-dot-ret-dam-du-the-gioi-am-ky-luc-4701199.html