ไซ่ง่อนเป็นเมืองที่มีต้นป็อปลาร์เยอะไหม?

ตรวง วินห์ กี แสดงความคิดเห็นว่า "ชื่อไซ่ง่อน... ก่อนอื่น เราควรหาคำตอบก่อนว่าชื่อที่เราตั้งให้เมืองนี้ในปัจจุบันมาจากไหน"

แผนที่ปี 1788 แสดงเส้น "R. de Saigon" (แม่น้ำไซง่อน)

ภาพ: หอสมุดแห่งชาติฝรั่งเศส

ไซ่ง่อนเป็นชื่อเก่าของเมืองที่ปัจจุบันมีชาวจีนอาศัยอยู่ ตามบันทึกในหนังสือ จาดีนห์ทองจี (พงศาวดารจาดีนห์) คำว่า "ไซ" มาจากอักษรจีน 柴 ซึ่งหมายถึง ฟืน (สำหรับเผา) ส่วน "กอน" เป็นคำในภาษาเวียดนามใต้ หมายถึงฝ้ายหรือต้นฝ้าย (ซึ่งเบาและฟูกว่าฝ้ายทั่วไป) กล่าวกันว่าชื่อนี้มีที่มาจากข้อเท็จจริงที่ว่าชาวกัมพูชาปลูกต้นฝ้ายจำนวนมากไว้รอบๆ ป้อมปราการเก่าของพวกเขา ซึ่งยังคงพบร่องรอยได้ที่วัดคายไมและบริเวณโดยรอบ

ชาวฝรั่งเศสเรียกเมืองนี้ว่าไซ่ง่อน เพราะพวกเขาเห็นชื่อนั้นบนแผนที่ภูมิศาสตร์ของชาวตะวันตก ส่วนที่นี่ ผู้คนเรียกเมืองนี้ด้วยชื่อสามัญที่ใช้กันทั่วไป ซึ่งในอดีต ชื่อนั้นหมายถึงจังหวัดเกียดินห์ทั้งหมด"

ผู้เขียนบทความนี้ไม่พบชื่อดังกล่าวในแผนที่เก่าใดๆ พบเพียงว่ามังกวินบันทึกชื่อสถานที่ ว่า ชากัน หรือ ชาเคา (ในแผนที่ดูราโด ปี 1568) ใกล้กับบริเวณที่จะกลายเป็นไซ่ง่อนในภายหลัง และมังกวินเขียนคำว่า ไซ่ง่อน ว่ามาจาก ชากัน หรือ ชาเคา ในการอธิบายการสะกดคำสองคำในแบบจีน-เวียดนามว่า ไซ่ง่อน (SÀI GÒN) นั้น ตรัง วิงห์ กี ได้เสนอสมมติฐานสองข้อ: ก) "ผู้คนกล่าวกันว่า" เพราะมีการปลูกต้นฝ้ายจำนวนมากที่นั่น ข) "ในความคิดเห็นของผม" (ความคิดเห็นของตรัง วิงห์ กี) มันเป็นชื่อที่ชาวกัมพูชาบางคนตั้งให้กับท้องถิ่น หรือจังหวัดเกียดิ๋นทั้งหมด ซึ่งที่มาของชื่อนี้ยังไม่ถูกค้นพบ และต่อมาได้เปลี่ยนเป็น ไซ่ง่อน (SÀI GÒN) เพื่อใช้เรียกชื่อเมืองโดยเฉพาะ

จนถึงปัจจุบัน นักวิจัยส่วนใหญ่ที่ศึกษาที่มาของชื่อเมือง ไซ่ง่อน มักกล่าวถึงสมมติฐานสามข้อ ได้แก่ ข้อแรก ไซ่ง่อน - เดอ งัน (ออกเสียงว่า ไท่ งัน โดยชาวจีน) ซึ่งไม่ถูกต้องอย่างสิ้นเชิง ส่วนสมมติฐานสองข้อหลัง ซึ่งน่าสนใจกว่านั้น เสนอโดย ตรวง วิงห์ กี ทั้งคู่

ป่า ฝ้าย อยู่ที่ไหน ?

นี่เป็นเพียง "สิ่งที่ผู้คนพูดกัน" ไม่ใช่สมมติฐานของตรวง วินห์ กี เอง ด้วยเหตุผลบางประการ นักวิจัยชาวตะวันตกคนอื่นๆ และมัลเลอเร็ต ได้ละเว้นประโยค "สิ่งที่ผู้คนพูดกัน" (dit-on) และอ้างอิงสมมติฐานนี้ให้กับตรวง วินห์ กี โดยเขียนว่า "ตามที่เปตรัส กี ผู้ซึ่งอ้างว่าได้ ค้นพบ คำอธิบายในงานของตรินห์ ฮว่าย ดึ๊ก คำว่าไซ่ง่อนสองคำหมายถึง ' ต้นฝ้าย ' ดังนั้นจึงหมายความว่าดินแดนแห่งนี้ในอดีตมีต้นฝ้ายจำนวนมาก" หว่อง ฮง เซน ก็ทำตามเช่นกันและอ้างอิงถึงตรวง วินห์ กี โดยกล่าวว่า "ในหนังสือรวบรวม ของที่ระลึกทางประวัติศาสตร์ ของเขา นายตรวง วินห์ กี ยืนยันว่าชาวเขมรปลูกฝ้ายรอบป้อมคายไม และตัวเขาเองก็เห็นต้นไม้โบราณเหล่านี้ในบริเวณนั้นในปี 1885"

อันที่จริง งานเขียนของตรินห์ ฮว่าย ดึ๊ก ไม่มีคำอธิบายหรือความเห็นใดๆ เกี่ยวกับคำว่า "ไซง่อน" สองคำนั้น ตรวง วิงห์ กี เพียงแต่ตีความว่า "ต้นฝ้าย" โดยอิงจากรูปแบบการเขียนแบบจีน-เวียดนาม สมมติฐานที่ว่า "ไซง่อนมาจากต้นฝ้าย" นั้นอิงจากสิ่งที่ผู้คนพูดกัน เพราะในสมัยของตรวง วิงห์ กี (ค.ศ. 1885) นั้น ไม่มี "ต้นฝ้ายโบราณ" เหลืออยู่แล้ว "ที่วัดคายไมและบริเวณโดยรอบ" ตรวง วิงห์ กี เพียงแต่กล่าวอย่างดูเหมือนจะยืนยันว่า "ร่องรอย (ของป้อมปราการเขมรโบราณ) ยังคงหลงเหลืออยู่ที่วัดคายไมและบริเวณโดยรอบ" (ค.ศ. 1885)

หนังสือพิมพ์ Courrier de Saigon ฉบับวันที่ 20 มกราคม ค.ศ. 1868 ตั้งสมมติฐานว่าชื่อไซ่ง่อนนั้นมาจากคำว่า "Kai gon" (ต้นฝ้าย) ไม่ใช่ "cotton firewood" เพื่อให้ใกล้เคียงกับคำว่า Saigon มากขึ้น! หนังสือพิมพ์เขียนว่า: "อย่างที่คนพูดกัน ชื่อไซ่ง่อนน่าจะวิวัฒนาการมาจากคำว่า Kai gon คำเหล่านี้หมายถึงต้นไม้ชนิดหนึ่งที่ให้ผลเป็นฝ้าย ต้นฝ้ายซึ่งพบได้ทั่วไปในเวียดนามใต้ มักใช้เป็นรั้ว ชาวกัมพูชาโบราณบางครั้งปลูกต้นฝ้ายไว้ตามแนวป้อมปราการ โดยปลูกชิดกันเป็นรั้วสีเขียว ในช่วงที่ชาวใต้เข้ายึดครองดินแดนนี้ พวกเขามีป้อมปราการที่มีลักษณะเช่นนั้น จึงเป็นที่มาของชื่อไซ่ง่อน"

ในขณะที่สมมติฐานของ Truong Vinh Ky เกี่ยวกับ "ต้นฝ้าย" นั้นอิงจากคำบอกเล่า แต่ Le Van Phat กลับยืนยันว่า: บนที่ราบกว้างใหญ่และแห้งแล้งของเมืองเก่า มีป่าต้นฝ้ายที่ไม่มีที่สิ้นสุด ชาวเขมรเรียกป่าต้นฝ้ายนั้นว่า Prei kor คำว่า Cai ngon ในภาษาไทยก็หมายถึง ป่าต้นฝ้าย เช่นกัน ชาวลาวยังคงใช้คำนั้นในความหมายเดียวกัน บางที Cai ngon อาจกลายเป็น SAIGON สมมติฐานเรื่อง "ป่าต้นฝ้าย" ของ Le Van Phat ถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าขาดหลักฐาน: Kor ไม่ได้หมายถึง ต้นฝ้าย แต่หมาย ถึงวัว "ป่าต้นฝ้ายที่ไม่มีที่สิ้นสุด" ในอดีตบนที่ราบแห้งแล้ง (Plaine des Tombeaux ซึ่งปัจจุบันพบได้ทั่วเขต 3 และ 10) เป็นเพียงการคาดเดาที่ไม่มีมูลความจริง

กล่าวโดยสรุป คำว่า "ฟืนต้นฝ้าย" "ต้นฝ้าย" หรือ "ป่าฝ้าย" ที่ใช้เรียก "ไซง่อน" นั้นไม่น่าเชื่อถือมากนัก ทั้งในด้านภาษาศาสตร์และภูมิศาสตร์ ในบทกวี เพลงพื้นบ้าน และสุภาษิตท้องถิ่น รวมถึง "ภูมิทัศน์โบราณของจาดีนห์" ซึ่งเขียนด้วยภาษาถิ่นเมื่อเกือบหนึ่งร้อยปีก่อนที่เจื่องวิญีจะเขียนขึ้น ก็ไม่มีการกล่าวถึงหรือความคิดเกี่ยวกับ "ฟืนต้นฝ้าย" หรือ "ป่าฝ้าย" เลย (โปรดติดตามตอนต่อไป)

(ตัดตอนจากหนังสือ *บันทึกเกี่ยวกับ ประวัติศาสตร์และภูมิศาสตร์เวียดนาม* โดยนักวิชาการผู้ล่วงลับ เหงียน ดินห์ เดา จัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์เทร)

ที่มา: https://thanhnien.vn/sai-gon-la-noi-co-nhieu-cui-gon-185240930224427515.htm