ປ້ອມ Gia Dinh ກ່ອນພາຍຸຮຸນແຮງ

ເລື່ອງລາວການກະບົດ ແລະ ການກໍ່ລັດຖະປະຫານຂອງ ເລ ວັນ ຄອຍ (Le Van Khoi) ໃນ ຟານ ອຽນ (Phan Yen) (ມັກເອີ້ນວ່າ ເຟียน ອານ) ແມ່ນເປັນທີ່ສົນໃຈຢ່າງຍິ່ງຕໍ່ນັກຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ຄົນລຸ້ນຫຼັງ. ແລະ ດ້ວຍສິ່ງພິມລ່າສຸດຈາກຫຼາຍແຫຼ່ງທີ່ມີຄຸນຄ່າໂດຍນັກຄົ້ນຄວ້າ ເຈີ່ນ ຮວ່າງ ວູ (Tran Hoang Vu), ມັນເປັນໄປໄດ້ທີ່ຈະສ້າງ "ຮູບພາບ" ລະອຽດຂອງການກະບົດຂອງ ເລ ວັນ ຄອຍ (Le Van Khoi) ຄືນໃໝ່. ຈາກສິ່ງນີ້, "ຄວາມລຶກລັບ" ທາງປະຫວັດສາດຫຼາຍຢ່າງຂອງຍຸກສະໄໝນີ້ກໍ່ຖືກ "ຖອດລະຫັດ" ຢ່າງໜ້າປະຫລາດໃຈ...

ກຳແພງເມືອງ ຢາດິ່ງ ແລະ ເມືອງ ຟານອຽນ ໃນ ແຜນທີ່ຂອງ Taberd ກ່ຽວກັບອານາຈັກອັນນາມ ປີ 1838.

ໃນປີ 1802, ເຈົ້າຊາຍຫງວຽນແອງ ໄດ້ນຳພາກອງທັບໃຫຍ່ຂ້າມແມ່ນ້ຳຢາງ ເພື່ອບຸກໂຈມຕີໄປທາງທິດເໜືອ. ລາຊະວົງໄຕເຊີນ ໄດ້ລົ້ມສະຫຼາຍລົງຄືກັບດິນເຈື່ອນ. ເຈົ້າຊາຍຫງວຽນແອງ (ຈັກກະພັດຢາລອງ) ປະຈຸບັນໄດ້ປະເຊີນກັບໜ້າທີ່ໃໝ່ໃນການສ້າງຕັ້ງລະບົບການປົກຄອງໃໝ່ສຳລັບດິນແດນທີ່ຫາກໍ່ໄດ້ຮັບການລວມເຂົ້າກັນຫຼັງຈາກການແບ່ງແຍກເປັນເວລາຫຼາຍກວ່າສອງສະຕະວັດ.

ໃນຊ່ວງຕົ້ນໆຂອງພະອົງທີ່ທັງລອງ, ກະສັດຢາລອງຕ້ອງອາໄສຄວາມຮູ້ຂອງອະດີດເຈົ້າໜ້າທີ່ໄຕເຊີນ, ທ່ານຫງວຽນວັນຢຸງ. ຜ່ານພະອົງ, ກະສັດຢາລອງໄດ້ປຶກສາຫາລືກ່ຽວກັບລະບົບພາສີທີ່ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໂດຍລາຊະວົງໄຕເຊີນໃນພາກເໜືອ. ກະສັດຍັງໄດ້ຮັບຮອງເອົາອົງການຈັດຕັ້ງຂອງລັດຖະບານຂອງລາຊະວົງໄຕເຊີນ, ຄືລະບົບບັກແທ່ງ.

ຜູ້ສືບທອດລະບົບປ້ອມພາກເໜືອແມ່ນກຸ່ມເຈົ້າໜ້າທີ່ທີ່ຖືກປະໄວ້ຢູ່ທາງຫລັງໃນທັງລອງໂດຍ Nguyen Hue ໃນປີ 1788, ຫຼັງຈາກທີ່ລາວໄດ້ກຳຈັດ Vu Van Nham. ໃນຕົ້ນປີ 1789, ຫຼັງຈາກຮັກສາສະຖຽນລະພາບຊົ່ວຄາວໃນພາກເໜືອ, ກະສັດ Quang Trung ໄດ້ກັບຄືນໄປ Phu Xuan. ຊື່ປ້ອມພາກເໜືອໄດ້ຖືກຕັ້ງໂດຍລາຊະວົງ Tay Son. ເມື່ອກຽມຕົວກັບຄືນໄປ Phu Xuan ໃນເດືອນກັນຍາຂອງປີທຳອິດຂອງການປົກຄອງຂອງ Gia Long (1802), ກະສັດ Gia Long ໄດ້ຟື້ນຟູລະບົບການປົກຄອງຂອງ Tay Son ຢ່າງລັບໆ. ລາວກ່າວວ່າ: "ມີພຽງແຕ່ດິນແດນພາກເໜືອເທົ່ານັ້ນທີ່ຫາກໍ່ສະຫງົບລົງ, ຜູ້ຄົນແລະສິ່ງຂອງຕ່າງໆແມ່ນໃໝ່, ແລະປ້ອມທັງລອງເປັນສະຖານທີ່ສຳຄັນໃນພາກເໜືອ, ສະນັ້ນມັນຕ້ອງການເຈົ້າໜ້າທີ່ທີ່ສຳຄັນເພື່ອປົກປ້ອງມັນ" (ສະຖາບັນປະຫວັດສາດແຫ່ງຊາດຂອງລາຊະວົງ Nguyen, Dai Nam Thuc Luc , ເຫຼັ້ມທີ 1).

ຫຼັງຈາກນັ້ນ, Gia Long ໄດ້ສ້າງຕັ້ງຕຳແໜ່ງຜູ້ວ່າການແຂວງ Bac Thanh ເພື່ອຄຸ້ມຄອງມັນ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ກະສັດບໍ່ໄດ້ເບິ່ງ Bac Thanh ເປັນໂຄງສ້າງການບໍລິຫານຊົ່ວຄາວ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ລາວໄດ້ຂະຫຍາຍມັນໄປທາງທິດໃຕ້.

ການເກີດຂອງ ຢາ ດິ່ງ ທັນ

ໃນປີທີ 7 ຂອງລາຊະການ ຢາລອງ (1808), ເພິ່ນໄດ້ເລີ່ມສ້າງຕັ້ງປ້ອມ ຢາດິ້ງ. ຈິ້ງຮວ່າຍດຶກ ໄດ້ກ່າວວ່າ: "ຢາດິ້ງ ຮັບຜິດຊອບວຽກງານທະຫານ, ພົນລະເຮືອນ, ແລະ ການບໍລິການຂອງ 5 ແຂວງຄື ຟານອຽນ, ບຽນຮວ່າ, ວິງແທ່ງ, ດິ່ງເຕືອງ, ແລະ ຮ່າຕຽນ; ມັນຍັງເບິ່ງແຍງແຂວງບິ່ງທ່ວນ. ວຽກງານທະຫານ [ຂອງບິ່ງທ່ວນ] ຕ້ອງປະຕິບັດຕາມລະບຽບການ, ໃນຂະນະທີ່ວຽກງານພົນລະເຮືອນ ແລະ ການບໍລິການແມ່ນຄຸ້ມຄອງແຍກຕ່າງຫາກ."

ຕາປະທັບຂອງ ປ້ອມ Gia Dinh, ຕາປະທັບຂອງຜູ້ວ່າການລັດ.

ຢູ່ທີ່ຫົວໜ້າຂອງປ້ອມ Gia Dinh ແມ່ນຜູ້ວ່າການໃຫຍ່ (ເຈົ້າໜ້າທີ່ທະຫານ) ແລະຮອງຜູ້ວ່າການໃຫຍ່ (ເຈົ້າໜ້າທີ່ພົນລະເຮືອນ), ຕໍ່ມາໄດ້ຮັບການແຕ່ງຕັ້ງເປັນຮອງຜູ້ວ່າການໃຫຍ່. ດ້ານລຸ່ມຂອງພວກເຂົາແມ່ນລະບົບພະນັກງານສະໜັບສະໜູນ. ເຖິງແມ່ນວ່າມີຂະໜາດນ້ອຍກວ່າ Bac Thanh (ປ້ອມພາກເໜືອ) ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ, ແຕ່ກົດລະບຽບຂອງປີ 1808 ແມ່ນການຂະຫຍາຍຕົວເມື່ອທຽບກັບລະບົບການບໍລິຫານ Gia Dinh ສີ່ປີກ່ອນ. ໃນເວລານັ້ນ, ແຕ່ລະພະແນກໃນ Gia Dinh ມີພຽງແຕ່ 100 ຄົນ, ແລະມີພຽງແຕ່ສີ່ຫ້ອງການຄື: ຄົວເຮືອນ, ທະຫານ, ຍຸຕິທຳ, ແລະ ວຽກງານສາທາລະນະ. ໃນຕອນທ້າຍຂອງປີທີ 12 ຂອງການປົກຄອງຂອງ Gia Long (1813), ກະສັດ Gia Long ໄດ້ເລີ່ມສ້າງຕັ້ງສີ່ຫ້ອງການຄື: ຄົວເຮືອນ, ທະຫານ, ຍຸຕິທຳ, ແລະ ວຽກງານສາທາລະນະໃນ Gia Dinh. ປ້ອມ Gia Dinh ຕ້ອງສົ່ງຕົວແທນໄປນະຄອນຫຼວງສອງຄັ້ງຕໍ່ເດືອນເພື່ອລາຍງານກ່ຽວກັບເລື່ອງຕ່າງໆ.

ໃນລະຫວ່າງການປົກຄອງຂອງ Gia Long, ບົດບາດການປົກຄອງໄດ້ຖືກແບ່ງອອກເທົ່າທຽມກັນລະຫວ່າງສອງຕຳແໜ່ງຄື: ທະຫານ (ຜູ້ວ່າການລັດ) ແລະ ພົນລະເຮືອນ (ຜູ້ຊ່ວຍຜູ້ວ່າການລັດ), ຕໍ່ມາໄດ້ຮັບການເສີມດ້ວຍການເພີ່ມຮອງຜູ້ວ່າການລັດ. ຕຳແໜ່ງສູງສຸດໃນ Gia Dinh Citadel ໄດ້ຖືກໝູນວຽນຫຼັງຈາກໄລຍະເວລາໃດໜຶ່ງ. ສິ່ງນີ້ອາດຈະມີຈຸດປະສົງເພື່ອປ້ອງກັນການສ້າງສາຍພົວພັນທີ່ໃກ້ຊິດເກີນໄປລະຫວ່າງຫົວໜ້າ Gia Dinh Citadel ແລະ ກຸ່ມຜົນປະໂຫຍດທ້ອງຖິ່ນ. ຫຼັງຈາກການເສຍຊີວິດຂອງ Gia Long, ການປະຕິບັດນີ້ໄດ້ຖືກທຳລາຍໂດຍຜູ້ສືບທອດຂອງລາວ. ກະສັດ Minh Mang ໄດ້ມອບອຳນາດການປົກຄອງໃຫ້ແກ່ຜູ້ວ່າການລັດ Le Van Duyet ຢ່າງສົມບູນ, ໂດຍຄ່ອຍໆຍົກເລີກຕຳແໜ່ງຮອງຜູ້ວ່າການລັດ ແລະ ຫຼັງຈາກນັ້ນຮອງຜູ້ວ່າການລັດ. ສິ່ງນີ້ຫວ່ານແກ່ນຂອງຄວາມຂັດແຍ້ງລະຫວ່າງລັດຖະບານ Gia Dinh Citadel ແລະ ສານ Hue . (ຈະມີຕໍ່)

(ຕັດຕອນມາຈາກປຶ້ມ "Phan Yen Thanh Rebellion Chronicle - ພາບລວມຂອງການລຸກຮືຂຶ້ນຂອງ Le Van Khoi ," ຈັດພິມໂດຍສຳນັກພິມໃຫຍ່ນະຄອນໂຮ່ຈິມິນ).

ມັນແມ່ນປ້ອມ ຟານອຽນ ຫຼື ປ້ອມ ຟຽນອານ?

ແຂວງ藩安 ມັກຖືກແປເປັນ Phiên An ໃນປະຈຸບັນ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ວາລະສານຂອງສະມາຄົມອາຊີຂອງ Bengal ໃນປີ 1837 ໄດ້ບັນທຶກໄວ້ວ່າ: "ແຫ່ງທີສອງ, Phan Yên ຫຼື Sài Gòn, ເຊິ່ງເປັນເມືອງທີ່ມີປ້ອມປາການທີ່ມີຊື່ດຽວກັນ." ວັດຈະນານຸກົມທີ່ຈັດພິມໂດຍ Bishop Taberd (1838) ຍັງມີລາຍການສຳລັບ "ເມືອງ," ເຊິ່ງລະບຸຊື່ຂອງເມືອງຕ່າງໆທົ່ວປະເທດ, ດ້ວຍຕົວອັກສອນຈີນ ແລະ ຫວຽດນາມ. ໃນວັດຈະນານຸກົມນັ້ນ, 藩安 ຍັງຖືກແປເປັນ Phan Yên.

​ໃນ​ປຶ້ມວັດ​ຈະນານຸກົມ​ພາສາ​ຫວຽດນາມ ດ່າ​ນາມ​ກວ໋ກ ​ເມື່ອ​ປີ 1895 ​ໄດ້​ພິມ​ຈຳໜ່າຍ​ຢູ່​ພາຍ​ໃຕ້​ຫົວ​ຂໍ້ “​ເຍີນ,” Huình Tịnh Của ​ໄດ້​ບັນທຶກ​ວ່າ: “ຟານ (ຢ້ຽນ) ຊື່​ເກົ່າ​ຂອງ​ແຂວງ ຈີ່​ດິ່ງ”. ຊື່ ຟານອຽນ ໄດ້ສືບຕໍ່ນຳໃຊ້ເຂົ້າໃນການພິມຈຳໜ່າຍຈົນເຖິງຕົ້ນສະຕະວັດທີ 20. ປີ 1910, ທ່ານ ດິງ​ວັນ​ເຊີນ ໄດ້​ຕີ​ພິມ​ປະ​ຫວັດ​ສາດ​ຢ່າງ​ບໍ່​ເປັນ​ທາງ​ການ Phan Yên Ngoại Sử. ຄວາມສອດຄ່ອງນີ້ເຮັດໃຫ້ພວກເຮົາສາມາດກໍານົດໄດ້ວ່າຊື່ໃນເວລານັ້ນແມ່ນ Phan Yên, ບໍ່ແມ່ນ Phiên An ທີ່ຖືກນໍາໃຊ້ທົ່ວໄປໃນການແປເອກະສານປະຫວັດສາດໃນປະຈຸບັນ.

ເນື່ອງຈາກມັນບໍ່ໄດ້ຖືກນຳໃຊ້ໃນເອກະສານທາງກົດໝາຍ ຫຼື ໃນຊີວິດປະຈຳວັນອີກຕໍ່ໄປ, ຊື່ Phan Yên ຈຶ່ງຄ່ອຍໆຫາຍໄປ. ປະມານທ້າຍຊຸມປີ 1920, ການແປສັບອື່ນໆໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ. ໃນປີ 1926, ໃນສິ່ງພິມ "Lê Tả quân tiểu sử và linh sám" ທີ່ຈັດພິມຢູ່ ຮ່າໂນ້ຍ , ຜູ້ຂຽນໄດ້ໃຊ້ການອອກສຽງວ່າ Phan An, ຊຶ່ງໝາຍຄວາມວ່າແຂວງ Phan An. ໃນການແປພາສາ Quốc ngữ ຂອງ Đại Nam liệt truyện tiền biên, ທີ່ຜະລິດໂດຍສານ Huế ແລະ ແຈກຢາຍໃຫ້ໂຮງຮຽນ (1929), ການອອກສຽງວ່າ Phiên An ໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ. ການແປສັບ Phan Yên, Phan An, ແລະ Phiên An ຍັງຄົງຖືກໃຊ້ໂດຍນັກແປ ແລະ ນັກຂຽນຄົນອື່ນໆ. ສິ່ງທີ່ໜ້າສັງເກດແມ່ນ, ການແປປີ 1972 ແລະ 1998 ຂອງ Gia Định thành thông chí ທັງສອງໄດ້ໃຊ້ Phiên An. ເນື່ອງຈາກວ່ານີ້ແມ່ນແຫຼ່ງຄົ້ນຄວ້າຊັ້ນນຳກ່ຽວກັບປະຫວັດສາດ, ພູມສາດ ແລະ ວັດທະນະທຳຂອງພາກໃຕ້ຂອງຫວຽດນາມ, ການອອກສຽງຄຳວ່າ Phiên An ຈຶ່ງຄ່ອຍໆກາຍເປັນສິ່ງທີ່ມີອິດທິພົນ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: https://thanhnien.vn/gia-dinh-thanh-truoc-con-bao-du-185241227233449365.htm