ฉันยืนอยู่บนระเบียงบ้าน มองไปยังห้องครัวเล็กๆ อย่างเงียบๆ ที่นั่นฉันเห็นร่างของแม่กำลังทำงานอย่างขะมักเขม้นท่ามกลางควันไฟที่ลอยฟุ้ง ควันไฟนั้นบางๆ ในตอนแรก แล้วค่อยๆ หนาขึ้น ปะปนกับแสงแดดสีเหลืองหม่นๆ ทำให้บริเวณนั้นพร่ามัวราวกับฟิล์มภาพยนตร์เก่าๆ ที่ค่อยๆ ฉายซ้ำ

ภาพประกอบ: nongnghiepmoitruong.vn

แม่ของฉันกำลังทำซุปมะเขือม่วง หม้ออลูมิเนียมเก่าๆ วางอยู่บนเตา น้ำเริ่มเดือดปุดๆ เธอใส่ผักป่าที่เก็บมาจากสวนอย่างลวกๆ ลงไปเล็กน้อย ได้แก่ ผักบุ้งป่าสองสามกิ่ง ยอดปออ่อนๆ และผักเบี้ยอวบน้ำเล็กน้อย มะเขือม่วงถูกหั่นเป็นสี่ส่วน ล้างเนื้อสีขาวด้วยน้ำฝนเพื่อกำจัดน้ำยางขม แม่ของฉันปรุงรสอย่างง่ายๆ ด้วยเกลือเล็กน้อยและน้ำปลาเข้มข้นเพียงเล็กน้อย ซุปมะเขือม่วงสไตล์เหงะอานไม่จำเป็นต้องปรุงแต่งมากมาย แต่ต้องมีรสเปรี้ยวสดชื่นของมะเขือม่วง กลิ่นหอมฉุนเล็กน้อยของผักป่า และที่สำคัญที่สุด ต้องเสิร์ฟพร้อมกับน้ำพริกเขียวบดมือรสเผ็ดจัดจ้านที่ปลุกประสาทสัมผัสให้ตื่นขึ้น

ห้องครัวมีเพดานต่ำ พื้นเป็นดินหยาบๆ และหลังคาเป็นแผ่นใยซีเมนต์ที่ผุกร่อน ควันไฟได้กัดกร่อนคานและผนังทุกส่วนจนดำคล้ำตลอดหลายฤดูกาลที่แดดและฝนพัดผ่าน คราบเขม่าบางส่วนยังคงหลงเหลืออยู่แม้จะเช็ดออกไปกี่ครั้งก็ตาม ราวกับร่องรอยแห่งชีวิต ยิ่งพยายามลบออกมากเท่าไหร่ ก็ยิ่งตระหนักว่ามันได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของจิตวิญญาณไปแล้ว

วัยเด็กของฉันถูกหล่อหลอมด้วยควันจางๆ นั้น ฉันจำได้ถึงเช้าวันฤดูหนาวที่ฝนปรอยๆ ห้องครัวเป็นสถานที่อบอุ่นและอบอวลไปด้วยผู้คน แม่ของฉันจะวางหม้อโจ๊กใสๆ ไว้ข้างเตาเพื่อไม่ให้เย็น ฉันจะนั่งขดตัวอยู่บนเก้าอี้ไม้เก่าๆ มองดูเปลวไฟสีแดงลุกไหม้รอบก้นหม้อ ฟังเสียงฟืนแตก และรู้สึกถึงความสงบอย่างประหลาด หลังที่ผอมบางของแม่ ไหล่ที่ลาดลงเล็กน้อย บังไฟจากลมที่พัดแรง ในบางวันที่ลมแรงจัดและควันแสบตา แม่ก็จะเพียงแค่กระพริบตาแล้วก้มลงเป่าลมใส่ไฟอีกครั้ง

เมื่อเห็นฉันจ้องมอง แม่จึงยิ้มอย่างอ่อนโยนแล้วพูดว่า "ขยับออกไปหน่อย เดี๋ยวควันจะเข้าตาแล้วทำให้ตาแดงเหมือนแม่ตอนนี้"

ตอนนั้น ฉันแอบหวังว่าตัวเองจะโตขึ้นเร็วๆ เพื่อจะได้มาช่วยงานในครัวแทนแม่ จะได้พักไหล่แม่ และไม่ต้องให้ควันสีเทามาบดบังสายตาอีกต่อไป ฉันอยากเป็นไหล่ที่แข็งแรง คอยปกป้องแม่จากลมที่พัดผ่านช่องว่างของผนังไม้ไผ่ เหมือนที่แม่คอยปกป้องฉันในครัวเล็กๆ แห่งนี้ แต่เมื่อฉันโตขึ้น เดินผ่านครัวสมัยใหม่ที่สะอาดเอี่ยมอ่อง ปราศจากควันถ่านมากมาย ฉันกลับโหยหากลิ่นควันติดเสื้อผ้าของแม่เหลือเกิน ปรากฏว่าสิ่งที่ฉันปรารถนาไม่ใช่แค่การโตขึ้นและปกป้องแม่ แต่เป็นการกลับไปเป็นเด็กอีกครั้ง นั่งบนเก้าอี้ไม้เก่าๆ ตัวนั้น มองเงาของแม่ที่ตัดกับผนังดิน และมอง โลก อย่างสมบูรณ์แบบราวกับโจ๊กใสๆ ในคืนฤดูหนาวอันหนาวเหน็บ

ในครัวนั้นมีอาหารเรียบง่าย: ซุปมะเขือเทศหนึ่งชาม ผักต้มหนึ่งจาน และอย่างมากก็แค่สตูว์ปลาที่ไหม้นิดหน่อย ที่โต๊ะอาหาร แม่ของฉันมักจะเป็นคนสุดท้ายที่กิน และกินน้อยที่สุดเสมอ เธอพูดว่าเธอไม่ชอบซุปที่เหลือน้อยแล้ว และเธอชอบกินหัวปลามากกว่าเพราะมีก้างเยอะกว่า "เพื่อจะได้ชินกับรสชาติ" ตอนเด็กๆ ฉันเชื่อเธอ แต่มาเข้าใจถึงการเสียสละอย่างเงียบๆ ที่อยู่เบื้องหลังความชอบนั้นก็ตอนโตแล้ว ตอนนี้ เมื่อฉันสามารถทำอาหารที่มีเนื้อและปลามากมายได้แล้ว การมองชามซุปที่เต็มไปด้วยซุปนั้น ทำให้น้ำตาฉันเอ่อล้น คำโกหกที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในโลกบางอย่างก็มาจากหัวใจของแม่ และบทเรียนเรื่องความกตัญญูบางอย่างก็เรียนรู้ได้ก็ต่อเมื่อผ่านไปทั้งชีวิตแล้ว เมื่อผมของแม่เริ่มหงอก

    ที่มา: https://www.qdnd.vn/van-hoa/van-hoc-nghe-thuat/mien-khoi-cu-1031268