Kapıyı açın ve hoş kokunun havayı doldurmasına izin verin.

Bana göre bir kadının en güzel yanı... sırtıdır. Sabırlı ve dirençli bir sırt; endişe ve zorluğun saf kokusunu yayan bir sırt; o kokunun yayıldığı kapı olan bir sırt.

1. Kooperatifin kreşi, yarı toprak altında, yarı yer üstünde, sözde bir yeraltı eviydi. Kuzey Vietnam'daki "yıkım savaşı" döneminden kalma ve henüz yeniden inşa edilmemişti. Alt yarısı kazılıp olduğu gibi bırakılmış, üst yarısı ise toprak duvarlarla (kare bambu çubukların üzerine gerilmiş saman ve çamurla doldurulmuş) sıvanmıştı. Çocuk bakıcıları, zamana bağlı olarak bazen yaşlı, bazen genç çiftçiler arasından seçiliyordu. Kreşte her yaştan çocuk vardı; bazıları hala sırtüstü yatarken, bazıları da çoktan mırıldanmaya başlamıştı.

Bayan Thuan öğretmenimiz olduğunda, çamur duvardaki deliği pencere büyüklüğüne kadar genişletti. Başlangıçta, Bayan Tam (önceki öğretmen) çamur duvarı... yemek için kaldırıyordu. Hamileydi ve nedense toprağa karşı güçlü bir aşermesi vardı, bu yüzden onu kaldırıp yedi ve yaklaşık iki el büyüklüğünde bir delik oluşturdu. Rüzgarı engellemek için Bayan Thuan kuru muz yapraklarını kesip birbirine kenetleyerek geçici bir kapı yaptı; rüzgarlı olduğunda çöker, hava güzel olduğunda açık tutulurdu. Bayan Thuan gerçek bir çiftçiydi, sadece 6. sınıfı (10 üzerinden) bitirmişti. Nedense, kapıyı her açık tuttuğunda, "Kapıyı açın ki koku içeri girsin" derdi. Bu görünüşte "tutarsız" ifade aklımızda kaldı, o kadar ki sınıfta tekrar ederdik, oysa o zamanlar koku tarlaların, toprağın ve samanın kokusuydu.

Çizim: Tuan Anh

Bazen Bayan Thuan mahallede dolaşıp ilkokul çocuklarına seslenir, "Buraya gelin, sizden bir iyilik isteyeyim." derdi. İstediği iyilikler arasında hindistan cevizi yapraklarından yel değirmeni ve tekne yapmak, çekirge şekilleri bağlamak ve yapışkan pirinç keki yapıyormuş gibi davranmak... kır çiçekleri toplamak, onları birbirine bağlamak ve çocukların sırt üstü yatarken bakmaları için dörtgen beşiğin üzerine asmak vardı. Ayrıca boş süt (veya tereyağı) kutularına çakıl taşları koyar ve tıkırtı sesi çıkarmak için sallardı... Artan renkli kağıtları çiçek yapmak ve bunları bir araya getirip Tet (Vietnam Yeni Yılı) yakınlarında evin etrafına asmak için saklardık. Çocuklar hayranlıkla izler ve çok severlerdi!

Yaşım ilerledikçe bunu daha çok düşünüyorum ve "Kokuyu içeri almak için kapıyı aç" dizesini daha çok beğeniyorum; bunu bir şair gibi söylüyor. Şiirden de öte, bir felsefe, bir yaşam felsefesi.

2. Köyümüz eskiden çok fakirdi. Tarlalar çok genişti ve hasat mevsiminde kooperatifin avluları pirinçle dolup taşardı; pirinçler teknelerle bölgenin tahıl ambarına taşınırdı. Hektar başına 10 puan olmak üzere puanlama sistemiyle sınıflandırılırlardı. İyi yıllarda her hektardan yaklaşık 3,5 kg pirinç elde edilirdi, ancak kötü yıllarda bazen bir kilogramdan bile az olurdu. Pirinci manyokla karıştırarak yerdik.

Memleketim Le Thuy, sel baskınlarına yatkın bir bölge. Yaşlı kadınların dediği gibi, "kurbağanın idrarı bile sele neden olabilir." Yağmur mevsiminde, muz ağacı kütükleri ana besin kaynağımız olurdu; her evin bahçesinde birçok muz ağacı vardı. O zamanlar muz ağaçları çok büyüktü (şimdiki gibi, görünüşe göre bozulmuşlar). Sel mevsiminde, sal yapmak için ağaçları keserdik – bazıları domuzlar ve tavuklar için, bazıları yemek pişirmek için, bazıları da gerektiğinde mahallede dolaştırmak için. Kütükleri her zaman saklardık. Onları yediğimizde, kabuklarını soyar, dilimler, tuzlu suda bekletir, sonra haşlar, pişirmeden önce acılığını gidermek için suyu dökerdik. Biraz domuz yağı veya varsa MSG eklerdik.

Sezon dışında annem küçük çaplı ticaret yapardı; malları toptan alıp perakende satardı. Elde ettiği az miktardaki kârla biz çocuklar için deniz ürünleri alırdı. Bazen balığı pişirdikten sonra bir tanesini alır, biraz sos ekler ve kardeşlerime ve bana diğer ailelere vermemizi söylerdi. Yakınlarda oturan, çok çocuklu ve bizden daha da fakir olan teyzemin ailesi, annemin aklına gelen ilk aile olurdu.

Bir gün annem, "Teyzenin evine git ve ondan benim için bir parça muz kökü iste; az önce topraktan çıkardığını gördüm," dedi. Evde hâlâ birkaç kök olduğu için itiraz ettim, ama annem gitmem konusunda ısrar etti.

Çok sonraları annem şöyle dedi: "Ailemiz sık sık teyzemin ailesine şundan bundan verir, çok fazla olmasa da o utanır. Bazen bahçesinde sarımsak veya acı biber görürseniz gelip biraz isteyin, böylece bize verecek bir şeyi olduğunu bilsin."

Bir an için şaşkına döndüm. Annem de "tütsünün içeri girmesi için kapıyı açmıştı."

3. Tet Bayramı sırasında, ne olursa olsun, kırsal kesimdeki her aile iki yemek yapar: mango keki (bazı yerlerde "banh thuan" olarak da bilinir) ve zencefil reçeli.

Köyümüz sık sık su baskınına uğruyor, bu yüzden zencefil yetiştiremiyoruz; satın almak zorundayız. Aldığımız zencefil bile çok az çünkü şekere ihtiyaç duyuyor. Ve şeker çok kıt. Sadece hasta olduğumuzda şekerli su içebiliyoruz.

Mangoları aldıktan sonra, kardeşlerimle birlikte onları soyar, dilimler ve suya batırırdık; kimisi yumurtaları kırar, unla karıştırır, sonra da çubuklarla (şimdiki gibi makineler yoktu) avuçlarımız kızarana kadar sırayla çırpardı. Reçeli yapma ve mango keklerini kalıba dökme işleminin son aşamasını annem yapardı. Bu nedenle, Tet'e (Ay Yeni Yılı) kadar olan günlerde annemin sırtının görüntüsü hâlâ aklımdan çıkmıyor. Annem bir işten diğerine geçerken, reçel ve kek yapmak için mutfağa sırtını dönerdi ve kardeşlerimle benim görebildiğimiz tek şey... onun sırtıydı.

O zamandan yetişkinliğe kadar, benim için kadınların en güzel yanı her zaman... sırtları olmuştur. Sabırlı ve dirençli bir sırt; endişe ve zorluğun saf kokusunu yayan bir sırt. Sadece arkalarını döndüklerinde gördüğümüz bir sırt. Belki o anda değil, ama bazen çok daha sonra görüyoruz.

Kokunun yayıldığı geçit, sırt bölgesidir.

Kaynak: https://thanhnien.vn/mo-cua-de-huong-bay-185260211175605509.htm