ลุงเหมื่อยบูกับบทกวี "มด"

หมู่บ้านของฉัน หมู่บ้านเล็กๆ ชื่อเคย์กัง เป็นหมู่บ้านชาวประมง เราใช้ชีวิตอย่างสงบสุขในพื้นที่ชายฝั่ง ที่นี่คุณจะพบแหลมเกอกา แหลมฮอนมอต แหลมฮอนลาน... ที่ซึ่งครั้งหนึ่งเราเคยเล่นกันใต้ร่มเงาของต้นมะพร้าวตลอดทั้งปีและเนินทรายขาวสูงตระหง่าน ที่ซึ่งในคืนเดือนเพ็ญ เราปีนเนินทรายและคิดว่าเราจะเอื้อมถึงดวงจันทร์ได้!

เรียบง่ายและเงียบสงบ

เป็นเวลาหลายปีที่ชาวบ้านทำงานหนักในทะเล จับปลาและกุ้ง ทรัพยากรธรรมชาติที่ดูเหมือนไม่มีวันหมดนี้หล่อเลี้ยงชีวิตคนรุ่นต่อรุ่น แต่ในปี 1947 เนื่องมาจากสงครามฝรั่งเศส-เวียดนาม ชาวบ้านของฉันจึงละทิ้งทะเลและย้ายไปอยู่ในป่า ตั้งแต่นั้นมา พวกเขาก็ต้องเผชิญกับช่วงเวลาแห่งความยากลำบากและความยากจน พวกเขาหาเลี้ยงชีพด้วยการถางป่า เผาไร่นา เพาะปลูก และเก็บอาหารเพื่อความอยู่รอด โดยต้องเปลี่ยนที่อยู่อาศัยอยู่เรื่อยๆ เพื่อหลีกเลี่ยงการถูกฝรั่งเศสไล่ล่า

พวกเราเป็นกลุ่มเด็กตัวโตผอมสูงประมาณสิบกว่าคน แต่เราไม่รู้สึกอายที่จะอาบน้ำฝนเปลือยกาย เราจะวิ่งไล่กันไปมา หยอกล้อและท้าทายกันว่า "ใครจะอาบน้ำฝนได้นานที่สุดโดยไม่หนาวสั่น?" พวกผู้หญิงจะยืนหัวเราะคิกคักอวดฟันห่างของพวกเธอ ทุกวันเราจะเดินเตร่ไปในป่า จับนก เก็บผลไม้ และพลิกมูลควายในทุ่งนาเพื่อหาจิ้งหรีดมาเล่นต่อสู้กัน

ต่อมา ในบางวัน ทหารก็เดินผ่านหมู่บ้าน พวกเรารู้สึกประหลาดใจและถามพวกเขาว่ากำลังทำอะไรอยู่ จึงได้รู้ว่าพวกเขากำลังต่อสู้กับฝรั่งเศส เมื่อเราถามว่าพวกเขาต่อสู้ที่ไหน พวกเขากล่าวว่า "ที่ไหนมีทหารฝรั่งเศส เราก็จะต่อสู้!" จากนั้นพวกเขาก็ฝึกเล่นดนตรีและร้องเพลง และถามพวกเราเด็กๆ ว่าอ่านและเขียนได้หรือไม่ พวกเราตอบว่า "ไม่มีใครสอนเรา แล้วเราจะรู้ได้อย่างไร?"

ปลายปี 1948 ในวันต้นฤดูใบไม้ผลิวันหนึ่ง เราได้ยินเสียงลำโพงดังลั่น… “เด็กๆ พวกเธอต้องไปโรงเรียน…” ด้วยความรู้สึกทั้งแปลกและกลัว เราจึงเดินไปโรงเรียนอย่างลังเล การเรียกมันว่าโรงเรียนนั้นเป็นการพูดเกินจริงไป ในความเป็นจริงแล้ว พื้นที่การเรียนรู้ประกอบด้วยโต๊ะและเก้าอี้ที่สานจากไม้ไผ่และเศษไม้ต่างๆ เป็นแถวๆ ไม่มีหลังคา มีเพียงกิ่งก้านของต้นไม้เก่าแก่ที่ช่วยบังแดด เราไปโรงเรียนในวันที่แดดออก และอยู่บ้านในวันที่ฝนตก

ครูคนแรกของเราคือลุงหมี่เปา แม้ว่าเขาจะเป็นครู แต่ไม่มีใครในหมู่บ้านเรียกเขาว่า "ครู" แม้แต่พวกเราเอง ลุงหมี่เปา เป็นชื่อที่คุ้นเคยและน่ารัก ทำให้ไม่มีใครถามเขาเกี่ยวกับประวัติการศึกษา บ้านเกิด หรือภูมิหลังของเขา... เรารู้เพียงว่าเขาอาศัยอยู่ในบึงโคเก (เขตลับของการปฏิวัติในตำบลตันถั่น อำเภอหามถ่วนนาม จังหวัด บิ่ญถ่วน ) มาตั้งแต่ก่อนที่เราจะเกิด (ฉันเคยต้อนควายเข้าไปในบึงโคเก เก็บผลโคเกมาใช้เป็นกระสุนสำหรับหนังสติ๊ก – ปืนชนิดหนึ่งที่ทำจากท่อไม้ไผ่ – ยิงผลโคเกโดยการแทงเข้าไป จะได้ยินเสียงป๊อป บางครั้ง เมื่อเราอยู่ในแถว การยิงโดน "ศัตรู" ก็เจ็บมาก!)

ลุงหมี่เปาไปสอนหนังสือโดยสวมเพียงชุดพื้นเมืองเวียดนามสีดำซีดจางชุดเดียว! เขาบอกว่ามีศัตรูสองชนิดที่ต้องกำจัดให้สิ้นซาก คือ ความโง่เขลาและชาวฝรั่งเศส ผู้ใหญ่จะจัดการกับชาวฝรั่งเศส แต่เด็กๆ ต้องมุ่งเน้นไปที่การกำจัดความโง่เขลา ต่อมาเราได้รู้ว่าเขาคือครูที่เคยสอนรุ่นพี่ของเราที่ "จบการศึกษา" และออกไปต่อสู้กับชาวฝรั่งเศส!

วันหนึ่ง หลังจากที่นักเรียนทั้งห้องมารวมตัวกันแล้ว ครูบอกว่าเขาจะไปแล้ว เมื่อถามว่าเขาจะไปไหน เขายิ้มและไม่บอก สิบวันก่อนที่เขาจะจากไป เขาบอกว่าเนื่องจากเด็กๆ ตอนนี้อ่านและเขียนได้แล้ว เขาจะเขียนบทกวีเรื่อง "มด" ให้พวกเขา เขาเน้นย้ำว่าพวกเขาต้องท่องจำให้ได้ และเมื่อพวกเขาเติบโตขึ้น พวกเขาจะเห็นความรักชาติในบทกวีนั้น

เวลาผ่านไปกว่าครึ่งศตวรรษแล้ว แต่ฉันยังจำบทกวี "มด" ได้อย่างชัดเจน: "คุณคงเคยสังเกตเห็นบ่อยๆ / มดตัวเล็กๆ วิ่งไปมาตามกำแพง / อย่าประมาทพวกมัน มดผู้เศร้าโศกเหล่านี้ / พวกมันก็เหมือนคน พวกมันก็มีบ้านเกิด / พวกมันก็เหมือนคน พวกมันมีประเทศที่รัก / และพวกมันรู้วิธีตายอย่างมีจิตวิญญาณนักสู้ / ดินแดนแห่งมด: ตอไม้ข้างพุ่มไม้ / เนินดินสูงแข็งแรงที่มดสร้างป้อมปราการ / มีกำแพงสูงและคูน้ำกว้างล้อมรอบ / แม้แต่ทหารก็ลาดตระเวนอยู่ทั้งสี่ด้าน / ทหารลาดตระเวนอย่างเข้มงวด / ใครก็ตามที่ผ่านไปมาจะถูกสอบถามอย่างละเอียด / ประเทศเจริญรุ่งเรืองและผู้คนอยู่ทุกหนทุกแห่ง / วุ่นวายกับการทำงาน / และยานพาหนะและคนงานแออัดอยู่ทั่วแผ่นดิน / ชีวิตสงบสุขและโลก เงียบ สงบ / ทันใดนั้นวันหนึ่งเด็กซุกซนคนหนึ่ง / ก้าวเข้าไปในพุ่มไม้ด้วยความเย่อหยิ่ง / สัญญาณเตือนภัยดังไปทั่วเมืองที่สงบสุข / เสียงไซเรนดังลั่น คำสั่งระดมพลทั่วไป / คนงาน, ทหารและกรรมกร / พร้อมที่จะสละชีพเพื่อชาติ / เท้าของเด็กชายเปรียบเสมือนระเบิดปรมาณู / ที่เหยียบย่ำกำแพงเมือง เหยียบย่ำผู้คนนับไม่ถ้วน / มุมเมืองทั้งมุม รังมดเล็กๆ / ถูกทำลายล้างภายใต้ฝีเท้าอันโหดร้าย / ประเทศชาติถูกดูหมิ่น ผู้คนกระหายเลือด / พวกเขารีบเข้าใส่เด็กชายตัวเล็กๆ ที่โจมตี / เด็กชายเจ็บปวดและโกรธแค้นอย่างรุนแรง / เขาคว้าไม้กวาดและทุบรังมดจนแตกเป็นเสี่ยงๆ / วันรุ่งขึ้น ข้าขอเชิญเจ้ากลับมาที่นี่ / ณ ที่แห่งนี้ ข้างพุ่มไม้ใต้ต้นไม้ / มดไฟกำลังสร้างรังอย่างสงบสุข / เจ้าผู้กล้าหาญ ลองก้าวเข้าไปข้างใน / แม้ฝีเท้าอันโหดร้ายเมื่อวานนี้ / แม้ฝีเท้าที่เหยียบย่ำแผ่นดิน / มดไฟก็ยังพร้อมที่จะต่อสู้ / อย่าคิดว่าพวกมันอ่อนโยนและตัวเล็ก / อย่าดูถูกพวกมันและนำพละกำลังอันโหดร้ายของเจ้ามา / การพิชิตดินแดนไม่ใช่เรื่องง่าย / ประเทศชาติที่ได้รับชัยชนะมาเป็นพันๆ ปี "รุ่นต่อรุ่น" (ง็อก คุง - กวีสมัยก่อนสงคราม)

พวกเราท่องจำบทกวี "มด" แล้วกล่าวอำลาคุณครู ก่อนจะออกจากโรงเรียนที่พวกเราเรียนรู้การอ่านและการเขียน และครูและนักเรียนต่างแยกย้ายกันไปในช่วงสงคราม ซึ่งเป็นช่วงเวลาแห่งการพลัดพรากและความตาย

หลังปี 1975 เมื่อสันติภาพกลับคืนมา ผมได้กลับไปยังบ้านเกิดที่ตำบลวันมี หมู่บ้านคายกัง (ปัจจุบันคือตำบลตันแทง อำเภอหามถวนนาม จังหวัดบิ่ญถวน) ผมไปตามหาลุงมุยเบา แต่คนส่วนใหญ่ที่อาศัยอยู่ในสมัยนั้นเสียชีวิตไปหมดแล้ว บางส่วนก็สูญหายไปในสงคราม มีเพียงไม่กี่คนที่จำได้รางๆ ว่าลุงมุยเบาเสียชีวิตหลังการหยุดยิงในปี 1954

ข้าพเจ้าขอจุดธูปด้วยความเคารพ เพื่อระลึกถึงลุง ผู้เป็นครูคนแรกของข้าพเจ้า และขอแสดงความกตัญญูต่อกวี ง็อก คุง ที่ปลูกฝังความรักชาติให้แก่พวกเราผ่านบทกวี "มด" นับตั้งแต่วันที่สงครามต่อต้านปะทุขึ้น

แหล่งที่มา: https://baobinhthuan.com.vn/chu-muoi-bau-va-bai-tho-con-kien-117792.html