ขนาดรอบคอ: 'สัญญาณเงียบ' ที่บ่งบอกถึงสุขภาพหัวใจและหลอดเลือด

ในอดีต ดัชนีมวลกาย (BMI) และรอบเอวถือเป็น "มาตรฐานทองคำ" ในการประเมินความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด แต่ปัจจุบันนักวิทยาศาสตร์กำลังให้ความสนใจกับปัจจัยอีกอย่างหนึ่งที่คนมองข้ามไป นั่นคือ รอบคอ

ขนาดรอบคอที่ใหญ่ขึ้นเป็นสัญญาณบ่งบอกว่าไขมันรอบหลอดลมและเนื้อเยื่อคอหอยหนาขึ้น ซึ่งอาจอุดตันทางเดินหายใจได้ง่ายขณะนอนหลับ - ภาพ: thealternativedail

ผลการศึกษาล่าสุดแสดงให้เห็นว่า ขนาดรอบคอไม่เพียงแต่สะท้อนปริมาณไขมันที่สะสมอยู่ในร่างกายส่วนบนเท่านั้น แต่ยังมีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง และภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะอีกด้วย

ด้วยเหตุนี้ สร้อยคอซึ่งเคยถูกมองว่ามีไว้เพื่อความสวยงามเท่านั้น จึงถูกนำมาพิจารณาว่าเป็นตัวบ่งชี้ทางการแพทย์ใหม่ที่ช่วยในการทำนายสุขภาพหัวใจได้

จากดัชนีมวลกาย (BMI) สู่เส้นรอบคอ: การเปลี่ยนแปลงความเข้าใจเกี่ยวกับโรคอ้วน

เป็นเวลานานหลายทศวรรษแล้วที่ดัชนีมวลกาย (BMI) ถูกนำมาใช้ประเมินระดับน้ำหนักเกินและโรคอ้วน อย่างไรก็ตาม BMI นั้นคำนวณจากส่วนสูงและน้ำหนักเพียงอย่างเดียว ซึ่งไม่ได้สะท้อนถึงตำแหน่งที่ไขมันสะสมในร่างกาย ในขณะเดียวกัน ตำแหน่งของไขมัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริเวณหน้าท้อง หน้าอก และลำคอ มีผลกระทบต่อสุขภาพที่แตกต่างกันอย่างมาก

แพทย์ระบุว่า ไขมันบริเวณคอและลำตัวส่วนบนมีแนวโน้มที่จะปล่อยกรดไขมันอิสระเข้าสู่กระแสเลือดมากกว่าไขมันบริเวณสะโพกหรือขา กรดไขมันเหล่านี้จะเพิ่มระดับคอเลสเตอรอลชนิดไม่ดี ทำให้เกิดภาวะหลอดเลือดแดงแข็ง และเพิ่มภาระให้กับหัวใจ

ดังนั้น ผู้ที่มีรอบคอใหญ่จึงมักมีความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดสูงกว่า แม้ว่าน้ำหนักโดยรวมจะไม่สูงมากเกินไปก็ตาม

หนึ่งในหลักฐานที่แข็งแกร่งที่สุดมาจากโครงการวิจัย Framingham Heart Study ซึ่งเป็นโครงการวิจัยระยะยาวหลายสิบปีในสหรัฐอเมริกา และถือเป็น "มาตรฐานทองคำ" ในด้านเวชศาสตร์หัวใจและหลอดเลือด

ข้อมูลจากผู้เข้าร่วมกว่า 4,000 คนแสดงให้เห็นว่า ผู้ที่มีรอบคอหนากว่ามีอัตราการเป็นโรคเบาหวาน ภาวะดื้อต่ออินซูลิน และความดันโลหิตสูงสูงกว่า ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงหลัก 3 ประการของภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ (AFib)

ภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว หรือที่รู้จักกันในชื่อภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว เป็นภาวะที่หัวใจเต้นเร็วและไม่สม่ำเสมอ ทำให้การสูบฉีดเลือดไม่เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ผู้ป่วยอาจมีอาการใจสั่น อ่อนเพลีย หายใจถี่ หรือเจ็บหน้าอก ในระยะยาว ภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้วจะเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดสมองและภาวะหัวใจล้มเหลว ซึ่งส่งผลโดยตรงต่ออายุขัยและคุณภาพชีวิต

ที่น่าสังเกตคือ ความสัมพันธ์ระหว่างขนาดรอบคอและภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะยังคงอยู่แม้หลังจากตัดปัจจัยต่างๆ เช่น ดัชนีมวลกาย ขนาดรอบเอว หรือน้ำหนักออกไปแล้ว ซึ่งหมายความว่าขนาดรอบคอให้ข้อมูลที่เป็นอิสระและเสริมเพิ่มเติมจากการวัดแบบดั้งเดิม เป็นตัวบ่งชี้การวินิจฉัยที่เรียบง่ายแต่มีคุณค่า

ผลการศึกษาในปี 2022 ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Journal of the American Heart Association ระบุว่า ผู้ชายที่มีรอบคอ 43 เซนติเมตรขึ้นไป และผู้หญิงที่มีรอบคอ 36 เซนติเมตรขึ้นไป มีความเสี่ยงสูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญที่จะเป็นโรคจังหวะการเต้นของหัวใจผิดปกติ เมื่อเทียบกับผู้ที่มีรอบคอเล็กกว่า

ผู้เขียนงานวิจัยสรุปว่า "เส้นรอบวงคอสามารถใช้เป็นตัวบ่งชี้ที่ง่ายและวัดได้ง่ายเพื่อประเมินความเสี่ยงในการเกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ โดยเฉพาะในผู้ที่มีภาวะอ้วน"

นี่เป็นผลการค้นพบที่สำคัญ ซึ่งเปิดโอกาสใหม่สำหรับการตรวจคัดกรองโรคหัวใจและหลอดเลือดในระยะเริ่มต้น โดยใช้วิธีการที่ง่ายและไม่รุกราน เหมาะสำหรับการตรวจสุขภาพทั่วไปเป็นประจำ

ทำไมไขมันบริเวณคอจึงอันตรายกว่าไขมันบริเวณหน้าท้อง?

ไขมันไม่ได้เหมือนกันทั้งหมด นักวิจัยพบว่าไขมันบริเวณส่วนบนของร่างกาย โดยเฉพาะบริเวณคอ มีกิจกรรมการเผาผลาญสูงกว่าไขมันบริเวณต้นขาและสะโพก

นั่นหมายความว่าไขมันบริเวณคอมีแนวโน้มที่จะปล่อยกรดไขมันและไซโตไคน์ที่ก่อให้เกิดการอักเสบ ซึ่งจะเพิ่มการตอบสนองการอักเสบในร่างกาย ส่งเสริมให้หลอดเลือดแข็งตัว และทำลายเยื่อบุผนังหลอดเลือดหัวใจ

นอกจากนี้ ไขมันบริเวณคออยู่ใกล้กับทางเดินหายใจและอวัยวะระบบทางเดินหายใจส่วนบน เมื่อไขมันสะสมมากเกินไป อาจทำให้ทางเดินหายใจแคบลง เพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA) ซึ่งเป็นภาวะที่ทำให้ผู้ป่วยหยุดหายใจเป็นช่วงสั้นๆ หลายครั้งในระหว่างคืน

ภาวะหยุดหายใจขณะหลับไม่เพียงแต่ทำให้ร่างกายขาดออกซิเจนเท่านั้น แต่ยังเพิ่มภาระให้กับหัวใจ ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงโดยตรงต่อภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะชนิดเอเอฟบี (Afib)

ขนาดรอบคอเป็น "สัญญาณเงียบๆ แต่สำคัญ" ที่ช่วยทำนายความเสี่ยงของโรคหัวใจและหลอดเลือด โรคเบาหวาน และภาวะหยุดหายใจขณะหลับ - ภาพ: onlymyhealth

ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ: "สะพาน" เชื่อมโยงระหว่างโรคกระดูกพรุนที่คอและโรคหัวใจ

ตามข้อมูลของ NHS (สำนักงานบริการสุขภาพแห่งชาติของสหราชอาณาจักร) ภาวะหยุดหายใจขณะหลับเป็นความผิดปกติที่พบได้บ่อยในผู้ที่มีน้ำหนักเกินหรือผู้ที่มีคอใหญ่ ผู้ที่ได้รับผลกระทบมักจะกรนเสียงดัง นอนหลับไม่สนิท รู้สึกเหนื่อยเมื่อตื่นนอน และรู้สึกง่วงมากเกินไปในระหว่างวัน

กลไกของภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA) ค่อนข้างซับซ้อน ทุกครั้งที่การหายใจหยุดลง ร่างกายจะขาดออกซิเจน ทำให้ความดันโลหิตสูงขึ้นชั่วคราว กระตุ้นระบบประสาทซิมพาเทติก และทำให้หัวใจเต้นเร็วขึ้น เมื่อเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นหลายร้อยครั้งในแต่ละคืน หัวใจจะค่อยๆ "สึกหรอ" จนนำไปสู่ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะเรื้อรัง

เส้นรอบคอที่ใหญ่แสดงว่าไขมันรอบหลอดลมและเนื้อเยื่อคอหอยหนาขึ้น ซึ่งอาจอุดกั้นทางเดินหายใจขณะนอนหลับได้ง่าย ดังนั้น การวัดเส้นรอบคอจึงไม่เพียงแต่ช่วยตรวจหาความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดเท่านั้น แต่ยังช่วยในการคัดกรองภาวะหยุดหายใจขณะหลับในระยะเริ่มต้น ซึ่งเป็นภาวะที่พบได้บ่อยขึ้นในผู้ใหญ่

แม้ว่าจะไม่มี "มาตรฐาน" ที่ตายตัวสำหรับทุกคน แต่ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้รักษาขนาดรอบคอให้ต่ำกว่า 36 เซนติเมตรสำหรับผู้หญิง และต่ำกว่า 43 เซนติเมตรสำหรับผู้ชาย เพื่อลดความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด

ควรทำอย่างไรเมื่อปลอกคอของคุณ "ส่งสัญญาณสีแดง"?

หากคุณสังเกตเห็นว่ารอบคอของคุณใหญ่ขึ้น เช่น เสื้อตัวเก่าเริ่มคับขึ้น นั่นอาจเป็นสัญญาณของการสะสมไขมันบริเวณคอ การเปลี่ยนแปลงเล็กๆ น้อยๆ ในชีวิตประจำวันสามารถช่วยปรับปรุงเรื่องนี้ได้:

รักษาน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสมด้วยการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ลดการบริโภคอาหารทอด อาหารแปรรูป และน้ำตาลทรายขาว

การเพิ่มกิจกรรมทางกาย โดยเฉพาะการออกกำลังกายแบบแอโรบิก เช่น การเดินเร็ว การปั่นจักรยาน และการว่ายน้ำ ช่วยเผาผลาญไขมันทั่วร่างกาย

นอนหลับให้เพียงพอและหลีกเลี่ยงการนอนดึก เพราะการนอนหลับไม่เพียงพอจะเพิ่มฮอร์โมนที่ทำให้เกิดความอยากอาหารและสะสมไขมัน

ควรเข้ารับการตรวจสุขภาพเป็นประจำ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากคุณมีอาการนอนกรนเสียงดัง หายใจลำบากขณะนอนหลับ หรือหัวใจเต้นเร็วผิดปกติ

มินห์ ไฮ

ที่มา: https://tuoitre.vn/kich-thuoc-vong-co-tin-hieu-tham-lang-tiet-lo-suc-khoe-tim-mach-20251028110151657.htm