Obawy o zachowanie „drzewka szczęścia” Muong Be.

W połowie jesieni, gdy słońce zgasło, a delikatny wietrzyk rześko ochłodził, sady gałki muszkatołowej w Muong Be – dawniej części gminy Chi Dao, obecnie gminy Quyet Thang – wciąż rozpościerają się soczystą zielenią. Zapach nasion gałki muszkatołowej, niegdyś uważanych za „złote nasiona”, „smak gór”, który przyniósł dobrobyt wielu rodzinom, teraz niesie nutę smutku we wspomnieniach miejscowej ludności. Pomimo braku ludzi wspinających się, by zbierać nasiona, mieszkańcy Muong Be po cichu chronią las i drzewa, ponieważ gałka muszkatołowa to nie tylko wartość ekonomiczna, ale i sposób na życie, „drzewo fortuny” głęboko zakorzenione w duszy tej ziemi i jej mieszkańców.

Kiedy drzewo dổi nie jest już „złotym ziarnem”

Jeszcze niedawno drzewo dổi (gatunek gałki muszkatołowej) uważano za „złote ziarno” regionu Mường Be. W pewnym momencie cena suszonych nasion dổi sięgała 2,5–2,7 miliona VND/kg, a mieszkańcy Mường Be potrzebowali tylko jednego zbioru, aby mieć co jeść przez cały rok. Jednak w ciągu ostatnich 3 lat cena gwałtownie spadła. Obecnie suszone nasiona dổi są warte mniej niż 100 000 VND/kg.

W całym regionie Muong Be (wliczając w to wioski Be Trong, Be Ngoai i Be Tren) obecnie około 300 gospodarstw domowych uprawia dổi (gatunek drzewa) na łącznej powierzchni około 40 hektarów, co odpowiada ponad 20 000 drzew w różnym wieku; z czego prawie 5000 już owocuje. Drzewa dổi zazwyczaj kwitną i owocują po 8 latach, ale posadzone z użyciem szczepionych sadzonek, mogą owocować po około 4 latach. Im starsze drzewo, tym wyższa wartość jego drewna i nasion – dlatego ludzie kiedyś uważali dổi za „oszczędności” dla swoich potomków.

Jednak uprawa gałki muszkatołowej w regionie Central Highlands kwitnie, uprawiana na dużych obszarach, przynosi plony już po 3-4 latach i dwa plony rocznie. Nasiona gałki muszkatołowej z regionu Central Highlands są sprzedawane po niskiej cenie, co utrudnia rywalizację nasionom gałki muszkatołowej Muong Be – pomimo ich silnego aromatu i wysokiej zawartości olejków eterycznych. Tętniące życiem sceny zbioru i suszenia nasion gałki muszkatołowej, niegdyś tętniące życiem, teraz istnieją jedynie we wspomnieniach.

Sad muszkatołowy rodziny pana Bui Van Dicha w wiosce Be Ngoai opada naturalnie i w tym sezonie nie będzie zbierany.

Pan Bui Van Bun z wioski Be Trong, niegdyś uważana za gospodarstwo o największych plonach gałki muszkatołowej w regionie, powiedział: „Dawniej w każdym domu panowała radość niczym na festynie w sezonie gałki muszkatołowej. Niektórzy wspinali się, żeby zbierać, inni suszyli, a jeszcze inni zbierali. Teraz orzechy spadają na ziemię i nikt nie zawraca sobie głowy ich zbieraniem. W tym roku burza powaliła kilka drzewek gałki muszkatołowej w pobliżu mojego domu i musiałem je ściąć. Czuję się bardzo smutny, jakbym stracił coś, co znałem”.

Drzewa muszkatołowca w regionie Muong Be są wysokie i mają proste pnie; niektóre wymagają dwóch osób, aby je objąć. Aby zebrać nasiona, miejscowi muszą zatrudniać doświadczonych wspinaczy, ponieważ wspinanie się na te drzewa jest bardzo niebezpieczne. Koszt wynajęcia wspinacza w każdym sezonie może sięgać kilkuset tysięcy dongów za drzewo. Przy obecnych niskich cenach nasion dochody nie pokrywają wydatków, dlatego wiele gospodarstw domowych po prostu pozwala nasionom opaść na ziemię, zbierając co się da, a resztę pozostawiając jako… dar natury.

Po niedawnym tajfunie nr 10 zbocza wzgórz regionu Muong stały się jeszcze bardziej wyludnione. Ulewne deszcze spowodowały powodzie i osuwiska, a wiele drzew powaliło się, a połamane gałęzie porozrzucano wszędzie. Niegdyś spokojna kraina Muong pogrążyła się w smutku. Nie słychać już odgłosów dzieci zbierających nasiona, jedynie opadłe liście i zapach wilgotnej ziemi po burzy…

Walka o zachowanie „szczęścia drzewa” i wiary w krainie Muong.

Dla mieszkańców Muong drzewo dổi jest nie tylko drzewem ekonomicznym , ale także drzewem kulturowym i duchowym – symbolem dobrobytu i stabilności w każdym gospodarstwie domowym. Dlatego w obliczu sytuacji, w której wiele gospodarstw domowych wycina drzewa dổi z powodu niskich cen nasion, pani Bui Thi Loi – która kiedyś zajmowała się produkcją soli dổi w spółdzielni rolniczej Chi Dao, a obecnie jest przewodniczącą Biura Komitetu Partii w gminie Thuong Coc – powiedziała: „Nawet przy niskich cenach, nadal zachęcamy ludzi do zachowania drzew. Drzewo dổi to drzewo szczęścia dla mieszkańców Muong, zapewniające cień, świeże powietrze i ochronę dachów przed deszczem i słońcem. Odpowiednio pielęgnowane i pielęgnowane, te proste rzędy drzew dổi mogą stać się niezwykle pięknym i wyjątkowym miejscem turystycznym regionu Muong”.

Pani Bui Thi Loi dodała, że ​​spółdzielnia Chi Dao Agricultural Products Cooperative kontynuuje produkcję soli muszkatołowej Lac Son. Jest to produkt OCOP, któremu ufają konsumenci. „Nasiona gałki muszkatołowej tutaj mają półtora raza wyższą zawartość olejków eterycznych niż w wielu innych miejscach. Będziemy nadal promować i poprawiać jakość, aby konsumenci rozumieli prawdziwą wartość nasion gałki muszkatołowej Muong Be” – zapewniła.

W Muong Be drzewo dổi (gatunek drzewa) nie tylko daje nasiona, ale także służy jako świadek wspomnień. Od czasów naszych przodków chroniło domy na palach przed deszczem i słońcem, dawało cień w upalne letnie popołudnia i nadawało bogaty aromat sosom do maczania, grillowanym mięsom i rybom strumykowym. Drzewo dổi jest splecione z życiem – od jedzenia po opowieści, od rytmu pracy po świadomość ludu Muong.

Teraz, widząc opadłe owoce dổi rozrzucone pod drzewami, mieszkańcy Mường Be nie tylko żałują straty, ale także odczuwają niepokój, jakby utracili część duszy swojej ojczyzny. „Dổi nie jest już „złotymi nasionami”, ale drzewo dổi nadal jest „drzewem szczęścia” Mường Be. Mam nadzieję, że nasi ludzie go nie wytną; zachowajmy je, aby przyszłe pokolenia nadal wiedziały, czym jest drzewo dổi…” – słowa pana Buna zabrzmiały jak westchnienie.

Sezon burz minął, a wzgórza znów są bujne i zielone. Miejmy nadzieję, że wkrótce śmiech zabrzmi na zboczach – gdzie „drzewa fortuny” Muong Be wciąż twardo trzymają się ziemi, czekając na powrót złotych plonów.

Nasiona doi od dawna są znakiem rozpoznawczym i powodem do dumy dla ludu Muong, a w przeszłości były typowym produktem OCOP w dystrykcie Lac Son. Nasiona doi są znane nie tylko jako „złota” przyprawa w kuchni Muong, ale są również wykorzystywane w medycynie ludowej jako cenny środek leczniczy. Z nasion doi ludzie przetwarzają olejki eteryczne do masażu i moczą je w alkoholu, aby leczyć bóle, poprawiać krążenie krwi i łagodzić bóle stawów.

Hong Duyen

Źródło: https://baophutho.vn/tran-tro-giu-nbsp-cay-loc-muong-be-241121.htm