Vietnamca'da 'qua' kelimesi

Acı kavun, bilimsel adı Momordica charantia olan, Cucurbitaceae familyasına ait tropikal ve subtropikal bir bitkidir ve Asya, Afrika ve Karayipler'de yaygın olarak yetiştirilir. Acı kavunun şekil ve acılık bakımından farklılık gösteren birçok çeşidi vardır. Çincede acı kavun (苦瓜) ayrıca 涼瓜 (liang gua),半生瓜(ban sheng gua), 癞葡萄 (lai bo dao) ve锦荔枝 (jin li zhi) olarak da adlandırılır; Japoncada nigauri veya gōya (苦瓜, ゴーヤ) olarak, Korecede ise yeoju (여주) olarak bilinir.

"Kổ qua" (acı kabak) içindeki "qua" (瓜) karakteri aynı zamanda genel olarak çeşitli kavun, su kabakları, balkabağı ve lif kabağı türlerini ifade etmek için de kullanılır. Örneğin "bào qua" bir su kabağıdır; "đông qua " veya "phấn qua" bir kış kavunudur; " hàn qua" veya "tây qua" bir karpuzdur; " hoàng qua" bir Laos balkabağıdır; " quả" bir salatalıktır; "thái qua " bir lif kabağıdır; " vệng qua" bir kavundur; "gia qua" bir patlıcandır; "mộc qua" bir papayadır; "Bắc qua" kelimesi, kabak anlamına gelmesinin yanı sıra, "nam qua", "uy qua" veya "phiên qua " olarak adlandırılan beyaz kabuklu bir karpuz türünü ifade etmek için de kullanılır... Bu terimler günümüzde nadiren kullanılmaktadır ve yalnızca eski metinlerde bulunur.

Genel olarak, "khổ qua" Güney lehçesine ait bir terim olup, Çince karakter 苦瓜'nin (kǔguā) Çin-Vietnam transliterasyonudur; "mướp đắng" ise Kuzey lehçesine ait bir terim olup, o da Çince karakter 苦瓜'den türetilmiştir. Her iki terim de Jean Louis Taberd'in Dictionarium latino-anamiticum (1838) ve Huỳnh Tịnh Paulus Của'nın Đại Nam Quấc Âm Tự vị (1895) adlı eserlerinde kaydedilmiştir.

Çincede, yukarıda bahsedilen瓜(gua) karakterinin yanı sıra, farklı yazılış ve anlamlara sahip başka karakterler de vardır. Örneğin:戈(gua) mızrak, eski bir silah;瘑(gua) çıban;簻(gua) at kırbacı veya sopa;髽(gua) eski zamanlarda kadınların taktığı kenevir lifinden yapılmış dilenci saç modeli;騧(gua) sarı gövdeli ve siyah burunlu at; ve 坩堝 ( kham gua ) altın ve gümüş eritmek için kullanılan çömlek...

Nôm yazısında " qua" (戈) kelimesi aynı zamanda zaman (dün), hareket, yön (kapıdan geçmek), gözlem (etrafı incelemek) gibi anlamlara da gelir. Bu kelime, Çinlilerin "mızrak" (eski bir silah) veya "savaş" anlamında da kullandıkları Çince 戈 kelimesinden ödünç alınmıştır; örneğin, "nhật tầm can qua" (日尋干戈), yani "kavganın başlayacağı gün".

"Qua" zamiri, tamamen Vietnamca bir kelime olup, genellikle "ben" (daha yüksek statüdeki bir kişi) anlamında kullanılır ve Çinceden ödünç alınmış iki Nôm karakteri olan 戈 ve 過 ile yazılır. Örneğin, Nôm karakterleriyle yazılmış Thạch Sanh öyküsü: " Senin için bir tabak ayırdım, evde annemle ben çoktan yedik" (423-424. satırlar).

1975'ten sonra " qua " zamiri nadiren kullanılıyordu, ancak 2018'de iş adamı Dang Le Nguyen Vu'nun kendisinden bahsederken alışılmış "ben" zamiri yerine "qua" kullanması birdenbire popüler hale geldi ve hararetli tartışmalara yol açtı.

Kaynak bağlantısı: https://thanhnien.vn/lat-leo-chu-nghia-nhung-tu-qua-trong-tieng-viet-18523052612514157.htm